Caùc baùo, ñaøi truyeàn thanh, truyeàn hình vaø tin töùc treân Internet hoài ñaàu naêm ñaõ cho hay : Giaûi Nobel veà Hoøa Bình naêm 2002 ñöôïc trao cho cöïu Toång Thoáng Hoa Kyø Jimmy Carter.

Moät UÛy Ban goàm 5 thaønh vieân , ñaû boû ra nhieàu thaùng laøm vieäc ñeå duyeät xeùt, caân nhaéc, choïn löïa trong danh saùch caùc öùng vieân ñöôïc ñeà cöû cho giaûi naøy, vôùi con soá toång coäng laø 117 caù nhaân ( trong ñoù coù OÂng Rudolph Giuliani, cöïu Thò Tröôûng Thaønh Phoá New York, Hoa Kyø,: vôùi thaønh tích laõnh ñaïo, haøn gaén nhöõng ñoå vôõ, tan naùt quan troïng veà nhieàu maët cuûa Thaønh Phoá naøy, sau traän taán coâng khuûng boá ngaøy 11 - 9 - 2001- /- Phaïm vi chæ 1 Thaønh Phoá taát nhieân laø khoù thaéng roài ) vaø 39 Ñoaøn Theå, Toå Chöùc.

Cuoái cuøng, UÛy Ban ñaõ ñoàng yù quyeát ñònh trao giaûi thöôûng Nobel veà Hoøa Bình naêm 2002 cho oâng Jimmy Carter, cöïu Toång Thoáng thöù 39 cuûa Hieäp Chuûng Quoác Hoa Kyø. Lyù do ñöa ñeán quyeát ñònh trao giaûi cao quyù noùi treân cho OÂng Jimmy Carter laø : " Do nhöõng noã löïc khoâng meät moûi cuûa OÂng Carter trong suoát nhieàu thaäp nieân ñeå möu tìm caùc giaûi phaùp hoøa bình cho nhöõng cuoäc tranh chaáp, xung ñoät treân theá giôùi ñoàng thôøi xuùc tieán vieäc thöïc hieän Daân Chuû, Nhaân Quyeàn ".

Trong Quyeát ñònh trao giaûi thöôûng coù vieát : " Trong hoaøn caûnh theá giôùi coù nhieàu moái ñe doïa veà söû duïng quyeàn löïc, OÂng Carter ñaõ kieân trì vôùi nguyeân taéc taän duïng caùc phöông thöùc hoøa bình baèng nhöõng phöông caùch ñieàu giaûi, troïng taøi vaø söï hôïp taùc quoác teá ñeå giaûi quyeát caùc vuï xung ñoät coù aûnh höôûng tôùi neàn hoøa bình cuûa nhaân loaïi. Caùc giaûi phaùp naøy phaûi döïa treân caên baûn cuûa Luaät Quoác Teá, toân troïng nhaân quyeàn vaø phaùt trieån kinh teá ". Quyeát ñònh noùi treân ñöôïc thoâng baùo ñi caùc nôi vaøo saùng Thöù Saùu, ngaøy 11 - 10 - 2002 töø Oslo , Thuû Ñoâ cuûa Na - Uy ( Capital City of Norway ). Giaûi thöôûng daønh cho oâng Carter laø 10 trieäu ñoàng, tieàn Thuïy Ñieån, töông ñöông vôùi 1 trieäu Myõ Kim.

Vôùi quyeát ñònh noùi treân, caùc nhaø phaân tích cho raèng: UyÛ Ban Nobel Hoøa Bình Na-Uy muoán noùi leân vôùi theá giôùi coøn ñang khaéc khoaûi, lo aâu vôùi nhöõng dö aâm cuøng haäu quaû cuûa traän taán coâng khuûng boá laàn ñaàu tieân ñaùnh thaúng vaøo trung taâm ñaát nöôùc Hoa Kyø ngaøy 11 thaùng 9 – 2001. Caùc Phaân - tích -gia cuõng cho raèng UÛy Ban Tuyeån Choïn quyeát ñònh trao giaûi thöôõng Nobel Hoøa Bình cho moät nhaân vaät chuû tröông duøng caùc phöông caùch ngoaïi giao ñeå giaûi quyeát nhöõng vuï xung ñoät, tranh chaáp coù phöông haïi ñeán neàn hoøa bình cuûa theá giôùi, laø muoán noùi leân söï choáng ñoái vôùi laäp tröôøng cuûa ñöông kim Toång Thoáng Hoa Kyø George W. Bush cöông quyeát duøng bieän phaùp quaân söï cuûa moät Sieâu Cöôøng Quoác ( Superpower ) - Moät mình moät chôï, khoâng coøn ñoái thuû nhö hoài chieán tranh laïnh ngaøy xöa, nay laïi naém luoân ña soá ôû Quoác Hoäi, Haï Vieän cuõng nhö Thöôïng Vieän, ñeå thay ñoåi boä maùy laõnh daïo chính quyeàn Iraq, ngay caû trong tröôøng hôïp Lieân Hieäp Quoác coù ñoàng yù nhieàu ít, hay khoâng ñi nöõa.

Iraq laø moät trong ba quoác gia bò Toång Thoáng George W. Bush lieät vaøo danh saùch " Truïc AÙc Quyû - Axis of evil" cuøng vôùi Baéc Baøn ( North Korea ) vaø Iran, nhöng Iraq môùi chæ bò nghi ngôø laø ñang aâm möu mua saém, saûn xuaát vuõ khí nguyeân töû, vuõ khí hoùa hoïc, vuõ khí coù khaû naêng taøn saùt taäp theå, coù theå gaây nguy haïi cho neàn an ninh cuûa Hoa Kyø vaø theá giôùi. Coøn anh chaøng Baéc Haøn, töùc Baéc Trieàu Tieân, töùc North Korea thì ñaõ coù vuõ khí nguyeân töû ñaøng hoaøng, coù vuõ khí vi truøng, laïi vaãn ñang tieáp tuïc theo ñuoåi chính saùch phaùt trieån vuõ khí saùt haïi taäp theå, môùi ñaây coøn coâng khai tuyeân boá cho caû theá giôùi cuøng nghe laø : Coäng Hoøa Daân Chuû Nhaân Daân Trieàu Tieân ( Democratic People’s Republic of Korea ) coù quyeàn tieáp tuïc phaùt trieån saûn xuaát vuõ khí nguyeân töû cuõng nhö caùc loaïi vuõ khí caàn thieát ñeå töï veä, choáng laïi söï ñe doïa xaâm laêng cuûa Hoa Kyø.... Baéc Haøn ñaõ coù voâ soá hoûa tieãn taàm xa, dö söùc ñeå baén tôùi moät soá thaønh phoá quan troïng cuûa Hoa Kyø cuõng nhö ñoàng minh thì laïi khoâng bò chính phuû Hoa Kyø ñoøi ñaùnh ngay töùc khaéc trong luùc naøy. Chaéc laø Baéc Haøn ngheøo ñoùi quaù, coù ñoàng naøo ñoå heát vaøo ngaân saùch quoác phoøng, chæ coù suùng oáng, bom ñaïn vôùi khoai baép, cuû mì maø thoâi, chôù khoâng coù nhöõng gieáng daàu ñaét giaù thöù nhì treân ñòa caàu naøy nhö Iraq. Hôn nöõa, Baéc Haøn laïi coù ôû sau löng laø Sö Phuï Trung Quoác sieâu khoång loà, coù vaøi trieäu quaân chính quy ( Regular armed forces ) coäng vôùi haøng chuïc trieäu Quaân Chuû Löïc ñòa phöông ( Regional armed forces ) trang bò vuõ khí töø ñaàu tôùi chaân toái taân aùc lieät,vaø caùi tinh thaàn ñaùnh nhau thí maïng cuøi thì khoâng ai baèng, coù cheát caû trieäu quaân cuõng keå nhö... bôùt mieäng aên, ñôõ khoå cho naïn nhaân maõn – thieân haï keâu baèng overpopulation - giaûm soá thaát nghieäp, vaø coù theâm nhieàu...anh huøng daân toäc, baûo veä Toå Quoác... Trong khi phía" Ñòch thuû " cuûa noù thì phen naøy chæ cheát chöøng vaøi ngaøn quaân laø ñuû...taù hoûa tam tinh, chòu heát noåi , loaïn caû nöôùc, bieåu tình choáng chieán tranh soâi suøng suïc leân roài. Maáy tay nhaø baùo laù döa, laù caûi, laïi coøn phaùt ngoân raèng thì laø... khoâng oaùnh cho tieâu tuøng laõo Sadam Hussein, döïng leân moät chính quyeàn thaân Myõ thì laøm sao maø maáy caùi Ñaïi Coâng Ty chuyeân saûn xuaát vuõ khí chieán tranh: taàu chieán, taàu ngaàm, phi cô taøng hình, phaûn löïc, hoûa tieãn taàm xa, taàm cuït, xe taêng thieát giaùp, quaân xa, quaân cuï, ñaïi baùc, lieân thanh... laøm sao maø baùn vuõ khí cho caùi xöù Iraq, ñeå cho noù cöù phaûi ñi mua nhöõng thöù khí giôùi gieát ngöôøi ñoù cuûa Nga, cuûa Phaùp, cuûa Trung Coäng... Khoâng xoùa soå laõo hung thaàn Sadam Hussein, thay baèng ngöôøi khaùc...ngon laønh, chòu chôi vôùi phe ta thì laøm sao caùc Ñaïi Coâng Ty khai thaùc daàu khí cuûa Myõ nhaøo voâ Iraq maø khai thaùc nhöõng gieáng daàu vó ñaïi, nuùi cuûa thuoäc laõnh thoå cuûa caùi xöù naøy ! Coù nhöõng anh nhaø baùo ñoäc moàm, ñoäc mieäng laïi coøn baûo raèng : OÂng soá 1 Hoa Kyø thieáu caùi voán " Kinh Teá höng thònh " ñeå tranh cöû keo thöù nhì cho neân caøng caàn phaûi ñaùnh Sadam Hussein, maø thaéng laø caùi chaéc, ñeå taùi tranh cöû vôùi tö caùch...anh huøng daân toäc, dieät tröø baïo chuùa Sadam Hussein, ñem laïi an ninh cho ñaát nöôùc cuõng nhö nhaân loaïi, baûo ñaûm, phaùt trieån nhieàu ngaønh coâng kyõ ngheä taïo coâng aên vieäc laøm, phuïc hoài kinh teá cho ñaát nöôùc Hoa Kyø vv...

2.- Vaøi neùt veà nhöõng giaûi Nobel :

Caùc giaûi Nobel ñöôïc laäp ra bôûi moät kyõ ngheä gia Thuïy Ñieån, teân laø Alfred Nobel . OÂng Alfred Nobel sinh naêm 1833 taïi Stockholm, Thuû Ñoâ cuûa Vöông Quoác Thuïy Ñieån ( Kingdom of Sweden’s Capital City ), trong moät gia ñình coù nhieàu thaønh vieân laø nhöõng nhaân vaät taøi gioûi. Gia ñình OÂng thuoäc doøng doõi cuûa Olof Rudbeck , moät kyõ thuaät gia coù thieân taøi, raát noåi tieáng vaøo theá kyû thöù 17 cuûa Thuïy Ñieån, 1 quoác gia vuøng Baéc AÂu, luùc ñoù laø moät cöôøng quoác ôû vuøng naøy. Luùc 9 tuoåi, OÂng Nobel cuøng vôùi gia ñình di cö tôùi nöôùc Nga. Taïi ñaây, OÂng vaø moät soá anh em trong gia ñình ñöôïc theo hoïc veà caùc moân Khoa Hoïc Nhaân Vaên vaø Khoa Hoïc Töï Nhieân ( Education in the Humanities and Natural Sciences ) . OÂng Alfred Nobel sau ñoù phaùt minh ra Chaát Noå vaøo naêm 1866 vaø keá tieáp, thieát laäp neân nhöõng Coâng Ty vaø nhöõng Phoøng Thí Nghieäm taïi 20 quoác gia treân theá giôùi. Laø moät nhaø khoa hoïc coù hôn 350 baèng phaùt minh, saùng cheá ( a scientist holding more than 350 patents), OÂng Nobel coøn laø moät Thi Só, nhaø vieát Kòch vaø sau trôû thaønh moät nhaø Vaên noåi tieáng . Quaû laø moät thieân taøi hieám coù. Khi ñaõ trôû thaønh moät nhaân vaät giaàu coù, taøi saûn lôùn lao, OÂng laïi nghó ñeán caùch söû duïng taøi saûn ñoù moät caùch theá naøo ñeå giuùp ích cho nhaân loaïi, cho nhöõng theá heä mai sau. Theá laø töø traùi tim ñaày thöông yeâu cuûa con ngöôøi vó ñaïi naøy, OÂng nghó ñeán vieäc kieán taïo moät theá giôùi hoøa bình, naâng cao giaù trò cuûa moät neàn vaên hoïc xöùng ñaùng, phaùt trieån vieäc nghieân cöùu, phaùt minh khoa hoïc, kyõ thuaät ñeå loaøi ngöôøi ñöôïc soáng trong moät theá giôùi vaên minh, taân tieán. Ngaøy 27 thaùng 11 naêm 1895, Alfred Nobel chính thöùc kyù vaøo baûn chuùc thö cuøng vôùi nhöõng lôøi di chuùc cuûa OÂng taïi Caâu Laïc Boä Thuïy Ñieån - Na Uy ôû Paris, Thuû Ñoâ Phaùp Quoác, ñeå duøng taøi saûn cuûa OÂng maø thieát laäp caùc giaûi thöôûng quoác teá mang teân OÂng : Nobel , thuoäc caùc laõnh vöïc keå treân maø OÂng ñaõ töøng aáp uû trong traùi tim mình ñoái vôùi theá giôùi loaøi ngöôøi thuoäc caùc theá heä töông lai. OÂng töø traàn naêm 1896, vì beänh " Xuaát huyeát naõo - Cerebral haemorrhage " taïi nhaø rieâng ôû San Remo, thuoäc nöôùc YÙ.

Caùc giaûi Nobel haøng naêm goàm coù caùc loaïi :

• Giaûi Nobel veà Vaät Lyù vaø Hoùa Hoïc  (Nobel Prize in Physics & Chemistry).

• Giaûi Nobel veà Y Khoa vaø Sinh Lyù Hoïc  (Nobel Prize in Medicine & Physiology).

• Giaûi Nobel veà Vaên Chöông (Nobel Prize in Literature).

• Giaûi Nobel veà Hoøa Bình   Nobel Prize in Peace).

• Giaûi Nobel veà Kinh Teá Hoïc (Nobel Prize in Economic Sciences).

Giaûi thöôûng Nobel veà Hoøa Bình ñöôïc trao taëng haøng naêm vaø laàn ñaàu tieân laø

1901 : Henri Dunant (Thuïy Só) vaø Frederick Passy (Phaùp).

Cho tôùi nay laø naêm 2002, soá giaûi thöôûng taát nhieân khaù nhieàu, chuùng toâi khoâng tieän keâ heát ra ñaây, maëc daàu laø giaûi thöôûng naøo thuoäc loaïi naøy cuõng ñeàu cao quyù caû, maø chæ keâ ra moät soá giaûi thöôûng ñaõ ñöôïc trao taëng maø nhieàu ngöôøi thöôøng nghe ñeán, vaø deã nhôù hôn. Cuõng coù nhieàu naêm, giaûi naøy khoâng ñöôïc trao taëng vì lyù do naêm ñoù khoâng coù nhaân vaät hay toå chöùc naøo xöùng ñaùng ñöôïc nhaän laõnh.

1906 : Theodore Roosevelt ,Toång Thoáng thöù 26 cuûa Hoa Kyø. OÂng sinh ngaøy 27 thaùng 10 - 1858 taïi Thaønh Phoá New York, Tieåu Bang New York. OÂng thuoäc Ñaûng Coäng Hoøa, laøm Toång Thoáng 2 nhieäm kyø töø ngaøy 14 thaùng 9 -1901 ñeán ngaøy 3 thaùng 3 - 1909. Hoài ñoù, nhieäm kyø Toång Thoáng baét ñaàu ngaøy 4 thaùng 3 chôù khoâng baét ñaàu ngaøy 20 thaùng 1 nhö töø thôøi Toång Thoáng thöù 33 cuûa Hoa Kyø, Harry S. Truman ( 1884 – 1972 ) cho ñeán baây giôø. OÂng Theodore Roosevelt baét ñaàu nhieäm kyø Toång Thoáng thöù 26 vaøo ngaøy 14 thaùng 9 - 1901 vì Toång Thoáng thöù 25 cuûa Hoa Kyø, William McKinley bò teân saùt nhaân Leon Czolgosz aùm saùt cheát baèng 2 phaùt ñaïn, sau 8 ngaøy naèm taïi beänh vieän. OÂng Theodore Roosevelt leân thay quyeàn Toång Thoáng theo tinh thaàn cuûa Hieán Phaùp Hoa Kyø.Toàng Thoáng Theodore Roosevelt ñöôïc trao taëng Giaûi Thöôûng Nobel veà Hoøa Bình naêm 1906 vôùi thaønh tích: noã löïc khoâng ngöøng trong coâng cuoäc hoøa giaûi ñeå ñaït ñeán Hieäp Öôùc 1905 chaám döùt cuoäc chieán tranh Nga- Nhaät (...for his efforts in mediating the 1905 Treaty that brought an end to the Russo-Japanese war).

1917 : Hoäi Hoàng Thaäp Töï Quoác Teá -International Red Cross – Hoài Theá chieán thöù I.

1919 : Woodrow Wilson, Toång Thoáng thöù 28 cuûa Hoa Kyø. OÂng sinh ngaøy 28 thaùng 12 - 1856 taïi Staunton, Tieåu Bang Virginia. OÂng thuoäc Ñaûng Daân Chuû, laøm Toång Thoáng 2 nhieäm kyø : töø ngaøy 4 thaùng 3 - 1913 ñeán heát ngaøy 3 thaùng 3 - 1921. OÂng Wilson ñöôïc coi laø moät trong nhöõng vò Toång Thoáng saùng giaù cuûa Hoa Kyø. Ñaàu nhieäm kyø thöù 2, taàu ngaàm cuûa quaân ñoäi Ñöùc ñaùnh chìm nhieàu taàu chieán cuûa Myõ. OÂng Wilson tuyeân chieán vôùi Ñöùc vaøo ngaøy 6 thaùng 4 - 1917. Ñieàu naøy ñem ñeán söï chaám döùt Theá chieán thöù nhaát : 1914 -1918. OÂng ñöôïc trao giaûi Nobel veà Hoøa Bình naêm 1919 veà thaønh tích coâng traïng : Noã löïc khoâng ngöøng ñeå ñaït ñeán söï thaønh laäp Toå chöùc Hoäi Quoác Lieân , tieàn thaân cuûa toå chöùc Lieân Hieäp Quoác ngaøy nay , sau khi Theá Chieán thöù nhaát chaám döùt ( Awarded the Nobel Peace Prize for his continuous efforts in establishing the League of Nations, the forerunner of the United Nations ) , nhaèm hoøa giaûi caùc cuoäc tranh chaáp quoác teá, baûo veä hoøa bình theá giôùi. OÂng töø traàn ngaøy 3 thaùng 2 - 1924 do caên beänh " Tai bieán maïch maùu naõo - Stroke " 3 naêm sau, keå töø khi rôøi Toøa Baïch OÁc.

1944 : Hoäi Hoàng Thaäp Töï Quoác teá – International Red Cross - Hoài Theá chieán thöù 2.

1954 : Vaên Phoøng Cao UÛy Tò Naïn Lieân Hieäp Quoác - Office of U.N. High Commissioner for Refugees.

1961 : Dag Hammarskjold ,1905 - 1961 , ( Coù 2 daáu chaám treân chöõ o ), chính trò gia Thuïy Ñieån, laø ngöôøi thöù nhì ñaûm nhieäm chöùc vuï Toång Thö Kyù Lieân Hieäp Quoác, töû naïn phi cô taïi Phi Chaâu trong luùc ñi coâng caùn giaøøn xeáp cuoäc chieán tranh, taùi laäp Hoøa Bình taïi xöù Congo.

1964 : Muïc Sö Tieán Só Martin Luther King Jr. ( Hoa Ky,ø 1929 - 1968 ), nhaø laõnh ñaïo ñaáu tranh cho nhaân quyeàn, beânh vöïc quyeàn lôïi cuûa ñoâng ñaûo ngöôøi da ñen, theo ñöôøng loái ñaáu tranh baát baïo ñoäng cuûa Mohandas K. Gandhi, moät vó nhaân cuûa AÁn Ñoä, OÂng bò aùm saùt cheát ngaøy 4 thaùng 4 - 1968, taïi Memphis, Tennessee. Caùi cheát cuûa OÂng ñaõ gaây ra nhöûng vuï roái loaïn taïi nhieàu thaønh phoá töø Nam chí Baéc cuûa ñaát nöôùc Hoa Kyø.

1969 : Toå Chöùc Lao Ñoäng Quoác teá ( International Labour Organization ) - Labour: vieát kieåu Anh.

1973 : Henry A. Kissinger( Giaùo Sö Ñaïi Hoïc, chính trò gia Hoa Kyø, Ngoaïi Tröôûng vaø Coá Vaán ngoaïi giao döôùi thôøi Toång Thoáng Richard Nixon vaø Toång Thoáng Gerald Ford) & Leâ Ñöùc Thoï, UÛy Vieân Boä Chính Trò Ban Chaáp Haønh Trung Öông Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam (Member of The Political Bureau of The Vietnamese Communist Party’s Central Committee) vôùi lyù do : Giaøn xeáp vuï chieán tranh Vieät Nam trong cuoäc Hoøa Ñaøm taïi Ba-Leâ (Peace- talk in Paris). Leâ Ñöùc Thoï " cheâ khoâng theøm nhaän " giaûi thöôûng (cöa ñoâi cuøng vôùi ... teân ñaïi dieän Ñeá Quoác phaûn ñoäng Myõ ), theo chæ thò cuûa Coäng Saûn Haø Noäi, vôùi lyù do laø : chöa coù hoøa bình thöïc söï ôû Nam Vieät Nam (Le Duc Thorefused prize , charging that peace had not yet really established in South Vietnam ). Vaû laïi naêm 1973, chöa chieám ñöôïc Nam Vieät Nam, ñaïi ña soá nhaân daân mieàn Baéc( tuy laøm chuû ñaát nöôùc theo caùi chính saùch : Ñaûng laõnh ñaïo, Nhaø Nöôùc quaûn lyù, Nhaân Daân laøm chuû - System of Party’s Leadership, State Management, People’ s Mastery ) nhöng chæ soáng baèng khoai baép, cuû mì, maø ñeå cho Leâ Ñöùc Thoï ñi laõnh giaûi thöôûng ( duø laø cöa ñoâi ) côõ nöûa trieäu Myõ Kim, luùc ñoù tính ra... ño Hoà thì caû ngaøn tæ ñoàng thì...trôøi ñaát quyû thaàn ôi ! Maáy anh trong Boä Chính Trò Trung Öông Ñaûng söùc maáy noù chòu, seõ phaùt ghen, phaùt töùc leân, beå tim maø cheát heát caû thì sao ? Luùc aáy caùc vò " caùn böï " nhaø ta...treân chæ coù noùn coái, döôùi coù deùp raâu maø thoâi, chôù chöa coù ñoâ la tuøm lum nhö töø hoài chieám ñöôïc mieàn Nam roài ñeán ...neàn kinh teá thò tröôøng theo ñònh höôùng Xaõ Hoäi Chuû Nghóa nhö baây giôø.

1979 : Mother Teresa Calcutta - Vì söï nghieäp daâng hieán taát caû cuoäc ñôøi cuûa Meï cho nhöõng ngöôøi daân ngheøo khoå taïi AÁn Ñoä, moät quoác gia ñoâng daân cö nhöng laïi quaù thieáu thoán nhöõng ñieàu kieän caàn thieát toái thieåu cho cuoäc soáng cuûa nhöõng con ngöôøi khoán khoå.

1981 : Vaên Phoøng Cao UÛy Tò Naïn Lieân Hieäp Quoác (Office of The United Nations High Commissioner for Refugees ). Trong thôøi gian naøy - 1975 ñeán 1981 - rieâng Vieät Nam ñaõ coù haøng trieäu ngöôøi troán chaïy hoïa Coäng Saûn, boû nöôùc ra ñi.

1990 : Mikhail S. Gorbachev, Toång Bí Thö cuoái cuøng cuûa Ñaûng Coäng Saûn Lieân Bang Soâ Vieát ( the last Secretary-General of USSR’s Communist Party) tröôùc ngaøy Lieân Bang naøy, caùi noâi vaø thaønh trì cuûa phong traøo Coäng Saûn quoác teá, xuïp ñoå tan taønh, keùo theo söï tan vôõ cuûa nhieàu quoác gia coäng saûn chö haàu khaùc. Nhaân vaät naøy ñaõ ñöa ra moät chính saùch keâu baèng Perestroika vaø Glasnot, nhaèm thay ñoåi vaø söûa chöõa nhöõng sai laàm trong ñöôøng loái chính saùch cuûa Lieân Bang Soâ Vieát, cuûa phong traøo coäng saûn theá giôùi, trong noäi boä cuõng nhö ñoái vôùi caùc quoác gia treân theá giôùi, laøm cho ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân, cuûa con ngöôøi treân theá giôùi xích laïi gaàn nhau hôn, xoùa bôùt haän thuø vaø höôùng veà moät töông lai: theá giôùi oån ñònh, hoøa bình, hôïp taùc,thònh vöôïng .

2000 : Kim Dae Jung, Toång Thoáng Nam Haøn, töùc Ñaïi Haøn Daân Quoác ( President of South Korea ), ngöôøi ñaõ coá coâng vaän ñoäng cho caùc lieân laïc ngoaïi giao, ñoaøn tuï gia ñình, hôïp taùc kinh teá ñeå laøm dòu bôùt söï ñoái ñaàu, thuø haän, caêng thaúng giöõa 2 mieàn Nam-Baéc, haøn gaén söï chia ly giöõa caùc gia ñình ...

2001 : Toå chöùc Lieân Hieäp Quoác ( The United Nations Organization )- Chính thöùc thaønh laäp ngaøy 24 thaùng 10 - 1945 - cuøng vò ñöông kim Toång Thö Kyù Kofi Annan, ngöôøi xöù Ghana: vì ñaõ coù nhieàu coâng lao trong coâng vieäc giaûi quyeát chieán tranh, gìn giöõ, baûo veä Hoøa Bình theá giôùi moät caùch höõu hieäu.

2002 : Cöïu Toång Thoáng Thuù 39 cuûa Hoa Ky,ø Jimmy Carter, vôùi nhöõng lyù do, thaønh tích ñaõ noùi nhieàu ôû phaàn ñaàu cuûa baøi naøy..

3.- Nhöõng Toång Thoáng Hoa Kyø ñöôïc trao taëng Giaûi Thöôûng Nobel veà Hoøa Bình :

Ngöôøi ñaàu tieân ñöôïc trao giaûi Thöôûng Nobel veà Hoøa Bình, voâ cuøng cao quyù naøy vaøo naêm 1901, laø Jean Henry Dunant, ngöôøi Thuïy Só, saùng laäp vieân cuûa Toå Chöùc Hoàng Thaäp Töï. Toå chöùc naøy ngaøy nay ñaõ thaønh moät toå chöùc quoác teá, coù chi nhaùnh hoaït ñoäng taïi haàu heát caùc quoác gia treân theá giôùi.

Cöïu Toång Thoáng Myõ Jimmy Carter ñöôïc trao giaûi thöôûng Nobel veà Hoøa Bình naêm 2002 laøm cho con soá Toång Thoáng Myõ ñöôïc trao taëng giaûi thöôûng naøy leân tôùi ba vò taát caû:

• Vò thöù nhaát :  Coá Toång Thoáng Theodore Roosevelt , Toång Thoáng thöù 26 cuûa Hoa Kyø, ñöôïc trao taëng giaûi naøy vaøo naêm 1906, trong khi OÂng coøn ñang taïi chöùc, vì nhieäm kyø Toång Thoáng cuûa OÂng töø ngaøy 14 thaùng 9 - 1901 ñeán ngaøy 3 thaùng 3 - 1909 nhö ñaõ noùi roõ ôû phaàn treân, khi noùi tôùi Giaûi Nobel veà Hoøa Bình naêm 1906.

• Vò thöù hai : Coá Toång Thoáng Woodrow Wilson, Toång Thoáng thöù 28 cuûa Hoa Kyø, ñöôïc trao taëng giaûi thöôûng naøy vaøo naêm 1919, cuõng vaøo luùc OÂng coøn ñang taïi chöùc vì 2 nhieäm kyø Toång Thoáng cuûa OÂng baét ñaàu töø ngaøy 4 thaùng 3 – 1913 ñeán 3 thaùng 3 – 1921 nhö ñaõ noùi ôû treân, phaàn Giaûi Nobel veà Hoøa bình naêm 1919.

• Vi thöù ba :  Cöïu Toång Thoáng thöù 39 cuûa Hoa Kyø, Jimmy Carter, ñöôïc trao taëng giaûi thöôûng naøy vaøo naêm nay, 2002, töùc laø sau khi OÂng ñaõ rôøi khoûi chöùc vuï Toång Thoáng, khoâng coøn ôû Toøa Baïch oác nöõa vì oâng chæ laøm Toång Thoáng coù 1 nhieäm kyø duy nhaát töø ngaøy 20 thaùng 01 naêm 1977 ñeán 19 thaùng 01 naêm 1981. Ñieàu naøy khaùc vôùi 2 vò Toång Thoáng noùi treân ôû 2 ñieåm :

2.- Cöïu Toång Thoáng Carter ñöôïc trao taëng Giaûi Nobel veà Hoøa Bình sau khi ñaõ rôøi khoûi chöùc vuï Toång Thoáng, trong khi 2 vò Toång Thoáng noùi treân ñöôïc trao taëng giaûi thöôûng naøy trong khi ñang coøn taïi chöùc Toång Thoáng laøm vieäc taïi Toøa Baïch OÁc.

4.- Vaøi neùt veà cöïu Toång Thoáng Jimmy Carter, ngöôøi ñoïat giaûi Nobel veà Hoøa Bình môùi nhaát, naêm 2002 :

Teân OÂng vieát moät caùch ñaøng hoaøng chính thöùc thì la øJames Earl Carter, Toång Thoáng thöù 39 cuûa Hoa Kyø, thuoäc Ñaûng Daân Chuû, laøm Toång Thoáng chæ coù 1 nhieäm kyø, töø ngaøy 20 – 01 – 1977 ñeán heát ngaøy 19 –01 – 1981. OÂng sinh ngaøy 01 thaùng 10 – 1924 taïi Plains, Tieåu Bang Georgia. Tröôùc khi laøm Toång Thoáng, OÂng ñaõ töøng laø Kyõ Sö, Só Quan Haûi Quaân, Chuû noâng traïi, nhaø kinh doanh, Nghò Só Tieåu Bang roài Thoáng Ñoác.. OÂng lôùn leân ôû moät thò traán nhoû, thuoäc Tieåu bang Georgia, maø toång soá daân cö ôû thò traán ñoù chæ coù ñoä 500 ñaàu.ngöôøi. Khi thaân phuï cuûa OÂng qua ñôøi thì oâng phaûi ñaûm traùch coâng vieäc chính cuûa cuûa gia ñình luùc ñoù laø kinh doanh veà ñaäu phuïng ( ...He took over the family’s peanut business when his father died...). Nhieàu ngöôøi, thöôøng laø daân nhaø baùo, keâu OÂng laø " OÂng Vua ñaäu phuïng laø ôû caùi choã ñoù ". OÂng raát haêng haùi, nhieät tình trong coâng vieäc sinh hoaït xaõ hoäi, giaùo duïc taïi ñòa phöông vaø caû ôû Nhaø Thôø nöõa. OÂng keát hoân vôùi Coâ Rosalynn Smith, cuõng ôû Georgia, vaø 2 oâng baø coù ñöôïc 4 ngöôøi con. Chaøng thanh nieân voán hieàn laønh, giaûn dò cuûa mieàn ñoàng queâ aáy veà sau laïi laø sinh vieân Só Quan toát nghieäp danh döï cuûa Hoïc Vieän Hoa Kyø. OÂng phuïc vuï Haûi Quaân trong chöông trình nghieân cöùu taàu ngaàm nguyeân töû vaø khoa nghieân cöuù Vaät Lyù nguyeân töû. Sau khi maõn nhieäm phuïc vuï Haûi Quaân, OÂng trôû laïi queâ nha,ø vaø sau ñoù trôû thaønh Thöôïng Nghò Só cuûa Tieåu Bang vaøo luùc 38 tuoåi, roài ñaéc cöû Thoáng Ñoác Tieåu Bang Georgia ôû tuoåi ñôøi 46. Trong khi ñang laøm Thoáng Ñoác Tieåu Bang queâ nhaø, OÂng quyeát ñònh ra tranh cöû Toång Thoáng, maëc daàu laø treân thöïc teá, OÂng khoâng phaûi laø moät nhaân vaät chính trò noåi tieáng ngoaøi phaïm vi mieàn Nam nöôùc Myõ. Theá roài, haàu nhö moät mình vôùi moät môù haønh trang, OÂng ñi khaép nöôùc Myõ, töø Ñoâng Baéc xuoáng Taây Nam, roài laïi töø Ñoâng nam ngöôïc leân Taây Baéc ñeå vaän ñoäng tranh cöû Toång Thoáng vôùi phöông chaâm, ñöôøng loái, chính saùch " Phuïc hoài uy theá cuûa vò Toång Thoáng Hoa Kyø vôùi nhöõng ñieåm coát yeáu : toát ñeïp, ñaøng hoaøng, ngay thaúng, chaân thaät, coâng baèng vaø ñaày ñuû khaû naêng.." Vôùi ñöôøng loái chính saùch rieâng veà phöông dieän caù nhaân, baûn thaân vò Toång Thoáng Hoa Kyø nhö treân, OÂng ñaõ ñaéc cöû trôû thaønh Toång Thoáng thöù 39 cuûa Hoa Kyø sau khi ñaùnh baïi ñoái thuû cuûa OÂng laø ñöông kim Toång Thoáng Gerald Rudolph Ford, ngöôøi leân laøm Toång Thoáng thöù 38 cuûa Hoa Kyø baèng 1 con ñöôøng khoâng gioáng baát cöù vò Toång Thoáng naøo trong suoát chieàu daøi Lòch Söû Hoa Kyø. Ñaàu ñuoâi nhö theá naøy : Phoù Toång Thoáng Spiro T. Agnew baét buoäc phaûi töø nhieäm ( obliged to be resigned ) vì chuyeän tai tieáng veà tieàn baïc khi coøn laøm Thoáng Ñoác Tieåu Bang roài khi leân laøm Phoù Toång Thoáng. Thieáu OÂng Phoù, theo ñeà nghò cuûa Toång Thoáng Richard Milhous Nixon, ñang thôøi kyø khoù khaên phaûi giaûi quyeát chieán tranh Vieät Nam, OÂng Gerald R. Ford, Thuû Laõnh cuûa khoái thieåu soá taïi Haï Vieän - Minority’ s Leader of the House- ñöôïc Quoác Hoäi Hoa Kyø chaáp thuaän cho laøm Phoù Toång Thoáng, thay theá cho OÂng Spiro T. Agnew ( töø nhieäm ) vaøo naêm 1973. Theá roài vaøo ngaøy 9 thaùng 8 – 1974, theo tinh thaàn Hieán Phaùp, OÂng Gerald R. Ford, töø vò trí Phoù Toång Thoáng, tuyeân theä nhaäm chöùc Toång Thoáng, thay theá cho ñöông kim Toång Thoáng Richard Nixon cuõng laïi phaûi töø nhieäm, rôøi Toøa baïch oác vì vuï " Tai tieáng Watergate " . Laàn ñaàu tieân trong Lòch Söû Hoa Kyø, caû hai vò : Toång Thoáng vaø Phoù Toång Thoáng ñeàu phaûi ra ñi moät caùch " khoâng ñeïp ñeõ gì caû " vaø ngöôøi ta noùi raèng : " Trieàu ñaïi cuûa OÂng Richard Nixon laø moät trieàu ñaïi " ñau khoå " nhaát cuûa Lòch Söû Hoa Kyø : 2 oâng cao nhaát nöôùc baét buoäc phaûi ra ñi khoâng veû vang, danh döï chuùt naøo, ñaát nöôùc chia reõ, xaùo troän vì chieán tranh Vieät Nam, muoán ruùt chaân ra khoûi " Vuõng Laày Vieät Nam " thì laïi phaûi...ñi ñeâm vôùi Trung Quoác Coäng Saûn, keû thuø bao nhieâu naêm, ñeå roài cuoái naêm 1971, hoaøn toaøn boû rôi ngöôøi baïn ñoàng minh bao nhieâu naêm laø Trung Hoa Quoác Gia ( Nationalist Republic of China ) ñeå môøi Trung Coäng töùc Coäng Hoøa Nhaân Daân Trung Hoa Quoác ( People’s Republic of China ) ngoài vaøo caùi gheá " Hoäi Vieân thöôøng tröïc Hoäi Ñoàng Baûo An Lieân Hieäp Quoác – Permanent member of the United Nations’ Security Council " chieám choã ngoài cuûa Trung Hoa Quoác Gia, maëc daàu Trung Coäng ñaõ laøm chuû hoaøn toaøn luïc ñòa Trung Quoác töø cuoái naêm 1949. Vì trieàu ñaïi cuûa oâng Richard Nixon loän xoän, tuøm lum nhö theá cho neân khi OÂng Jimmy Carter ra tranh cöû Toång Thoáng vôùi phöông chaâm, khaåu hieäu veà baûn thaân cuûa moät vò Toång Thoáng nhö ñaõ noùi ôû treân, thì OÂng Jimmy Carter , töø caùi goác : moät caäu con trai hieàn laønh thaät thaø, chaát phaùc ôû nôi thoân daõ, ñaõ ñaùnh baïi ñöông kim Toång Thoáng Gerald R. Ford, ñeå thaéng cöû vaø vinh quang böôùc vaøo Toøa Baïch OÁc cuøng vôùi Ñeä Nhaát Phu Nhaân Rosalynn Smith. Thaønh coâng ñaëc bieät veà ngoaïi giao cuûa Toång Thoáng Jimmy Carter laø ñaõ ñem laïi Hoøa Öôùc chaám döùt chieán tranh giöõa 2 quoác gia Do Thaùi vaø Ai Caäp vaøo naêm 1978 ( Peace Treaty between Israel and Egypt- 1978 ) . OÂng ñaõ töøng ñöôïc ñeà nghò trao giaûi Nobel veà Hoøa Bình töø thaønh coâng naøy, nhöng chöa ñaït ñöôïc. Tieáp theo, vaøo naêm 1979, OÂng ñaõ ñaït ñöôïc söï " Bình thöôøng hoùa quan heä ngoaïi giao vôùi Trung Quoác – Normalization of relations with the People’s republic of China – 1979 ) sau bao nhieâu naêm 2 nöôùc keå nhö thuø ñòch, khoâng coù quan heä ngoaïi giao chính thöùc. Nhöõng thaønh coâng naøy cuûa OÂng sau ñoù laïi bò lu môø ñi vaøo nhöõng naêm thaùng cuoái nhieäm kyø cuûa oâng khi nhöõng ñieàu khoâng hay ñaõ xaåy ñeán cho OÂng ngoaøi taàm tay giaûi quyeát : thaát baïi trong vieäc ñaåy lui naïn laïm phaùt vaø tình traïng thaát nghieäp (...He failed in combatting inflation and unemployment ). Quaû laø Hoïa voâ ñôn chí ( An evil chance seldom comes alone - Misfortunes never come singly ) : Moät soá sinh vieân xöù Iran chieám giöõ Toøa Ñaïi Söù Hoa Kyø taïi Thuû Ñoâ Teheran cuûa nöôùc naøy- Iran luùc naøy ñang bò Toång Thoáng George W. Bush cho naèm trong soá 3 quoác gia cuûa " truïc aùc quyû – Axis of Devils " ñaáy - baét giöõ 52 ngöôøi Myõ laøm con tin . Daân chuùng Myõ voâ cuøng töùc giaän. Cuoäc thöông thuyeát ñeå thaû soá con tin, soáng trong tình traïng caêng thaúng, sôï haõi, ñieân loaïn, keùo daøi loøng thoøng hôn caû 1 naêm laøm cho daân Myõ noåi ñieân, phaùt khuøng... .. Theá laø öùng cöû vieân Toång Thoáng Ronald Reagan, thuoäc Ñaûng Coäng Hoøa, cöïu xöôùng ngoân vieân theå thao, cöïu taøi töû ñieän aûnh, cöïu Thoáng Ñoác California, ñaõ ñaùnh baïi ñöông kim Toång Thoáng Jimmy Carter khoâng maáy khoù khaên trong kyø baàu cöû keá ñoù ( OÂng Reagan chieám ñöôïc 489 phieáu cöû tri ñoaøn, trong khi OÂng Carter chæ ñöôïc coù 49 – Reagan had 489 electoral votes to Carter’s 49...) ñeå vinh quang böôùc vaøo Toøa Baïch OÁc ngaøy 20 thaùng 1 - 1981.

Caùc nhaø vieát Söû cho raèng oâng Jimmy Carter veà phöông dieän caù nhaân thì laø moät ngöôøi toát, ñaïo ñöùc, ngay thaúng, yeâu chuoäng hoøa bình, luoân mong muoán nhaân daân cuûa ñaát nöôùc OÂng cuõng nhö toaøn theå nhaân loaïi luoân ñöôïc soáng trong an bình, thònh vöôïng vaø haïnh phuùc. Nhöng ôû cöông vò Toång Thoáng Hoa Kyø luùc ñoù thì quaû thöïc laø löïc baát toøng taâm, muoán laø moät chuyeän, nhöng laøm ñöôïc hay khoâng laïi laø chuyeän khaùc .

Sau khi rôøi khoûi Toøa Baïch OÁc, vôùi 1 nhieäm kyø Toång Thoáng duy nhaát, OÂng Jimmy Carter daønh phaàn lôùn cuoäc ñôøi coøn laïi ñeå laøm nhöõng coâng vieäc höõu ích cho theá giôùi loaøi ngöôøi , cuõng nhö cho chính ñaát nöôùc cuûa oâng baèng nhöõng coâng vieäc cuûa caùc nhaø ngoaïi giao: ñi nhieàu nôi treân theá giôùi, vaän ñoäng, daøn xeáp nhöõng cuoäc tranh chaáp quoác teá, ñe doïa neàn an ninh, hoøa bình cuûa theá giôùi, gaây ñau khoå cheát choùc cho nhaân loaïi. OÂng ñaõ thaønh coâng phaàn lôùn trong öôùc voïng cuûa oâng : Moät theá giôùi hoøa bình, moïi daân toäc ñöôïc soáng trong an bình, thònh vöôïng, töï do vaø daân chuû...

OÂng ñöôïc trao taëng Giaûi thöôûng Nobel veà Hoøa Bình naêm 2002 thaät laø moät ñieàu xöùng ñaùng. Raát nhieàu ngöôøi treân theá giôùi, moät theá giôùi coøn nhieàu tranh chaáp, hoãn loaïn, ñau thöông, khoán khoå naøy, trong ñoù coù toâi, xin chaân thaønh chuùc möøng vaø mong ñöôïc chia seû nieàm vinh döï vôùi OÂng Jimmy Carter, cöïu Toång Thoáng thöù 39 cuûa ñaát nöôùc Hoa Kyø...

Nhaân vaät laõnh giaûi Nobel Hoøa Bình naêm 2003 seõ laø ai ñaây ? Chôø coi !