* Nhöõng thaùng giöaõ naêm 1960, OÂng Dieäm vôùi tö caùch Toång Thoáng vaø Toång Tö Leänh Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoaø, ñi thaêm caùc Boä Tö leänh Quaân Khu I – 2 – 3 – 4 vaø Quaân Khu Thuû Ñoâ ñeå noùi chuyeän vôùi caùc Só Quan thuoäc caùc Quaân Binh Chuûng veà moät vaán ñeà voâ cuøng quan troïng : Ngöôøi Myõ muoán ñoå caùc ñôn vò taùc chieán (Combatant Units) cuaû hoï vaøo laõnh thoå Nam Vieät Nam ñeå ñaûm nhieäm vai troø chuû yeáu trong coâng cuoäc chieán ñaáu choáng coäng saûn treân chieán tröôøng naøy … Taïi Hoäi tröôøng Boä Tö leänh Quaân Khu I, Ñaø Naüng, tröôùc maët raát ñoâng Só Quan : caáp Töôùng, caáp Taù vaø caáp UÙy, OÂng Dieäm ñaõ noùi roõ yù chí cuaû OÂng laø nhaát ñònh khoâng chaáp nhaän cho ngöôøi Myõ ñoå quaân taùc chieán vaøo Nam Vieät Nam maø chæ chaáp nhaän vai troø cuaû ngöôøi Myõ trong nhieäm vuï coá vaán vaø huaán luyeän cho Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoaø. OÂng noùi " Chuùng ta caàn coù söï coá vaán vaø huaán luyeän cuaû Myõ, chuùng ta caàn coù söï vieän trôï quaân söï, kinh teá cuaû ngöôøi Myõ, nhöng chuùng ta khoâng caàn, vaø nhaát ñònhkhoâng chaáp nhaän ñeå cho ngöôøi Myõ chieán ñaáu thay theá cho chuùng ta trong coâng cuoäc baûo veä Queâ Höông, Ñaát Nöôùc naøy. Cuoäc chieán ñaáu naøy khoâng theå ñôn thuaàn giaûi quyeát baèng söùc maïnh cuaû vuõ khí chieán tranh, nhaát laø baèng moät ñaïo quaân vieãn chinh töø moät quoác gia khaùc keùo ñeán. Neáu ngöôøi Myõ laøm vieäc ñoù, chuùng ta seõ maát heát chính nghiaõ, maát söï haäu thuaãn cuaû nhaân daân, toâi seõ trôû thaønh Toång Thoáng buø nhìn vaø anh em, caùc Só Quan seõ chæ coøn laø nhöõng keû ñaùnh thueâ cho ngoaïi quoác... OÂng noùi thaät nhieàu, vôùi taát caû taám loøng vaø traùi tim cuaû OÂng. Roàøi oâng keâu goïi taát caû caùc Só Quan Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoa,ø ñaõ töøng neâu cao tinh thaàn anh duõng, can ñaûm treân moïi chieán truôøng khaép caùc Vuøng Chieán Thuaät ( Tactical Areas) , haõy cuøng OÂng baèng moïi giaù, giöõ vöõng laäp tröôøng, ñi ñuùng ñöôøng loái laõnh ñaïo chieán tranh baûo veä Toå Quoác maø oâng ñaõ vaïch ra vaø quyeát taâm theo ñuoåi, baát chaáp moïi söùc eùp baát cöù töø ñaâu ñeáùn! Nhöõng caùnh tay giô leân, nhöõng tieáng hoâ vang laøm rung chuyeån caû Hoäi Tröôøng Boä Tö Leänh Quaân Ñoaøn I- Quaân Khu I " Quyeát taâm uûng hoä Toång Thoáng ! Quyeát taâm giöõ vöõng laäp truôøng chieán ñaáu cuaû Toång Thoáng ñeå baûo veä Toå Quoác ! "

Toâi luùc ñoù chæ laø moät Chuaån Uyù hieän dòch, nhöng vôùi caùi voán kinh nghieäm gaàn 7 naêm khaùng chieán choáng Phaùp voâ cuøng gian khoå, 2 laàn bò Taây baét nhoát ñaàu vaøo tuø, vaø hôn 6 naêm choáng coäng saûn, toâi cuõng ñuû trí khoân ñeå thoâng caûm vôùi nhöõng khoù khaên, nguy hieåm ñang ñôïi chôø OÂng Dieäm, vò Toång Thoång ñaàu tieân cuaû neàn Coäng Hoaø non treû taïi Nam Vieät Nam. Toâi nhìn caùc Só Quan ñaøn anh ñöùng chung quanh, hình nhö ai naáy ñeàu linh caûm thaáy coù moät caùi gì naëng neà, nguy hieåm ñang ñôïi chôø vò Toång Thoáng khaû kính vaø can ñaûm cuaû mình. Phaûi thaønh thöïc maø coâng nhaän raèng : vaøo thôøi gian ñoù, döôùi söï laõnh ñaïo cuaû OÂng Dieäm, Quaân Ñoäi ra Quaân Ñoäi, Töôùng Taù ra Töôùng Taù, Só Quan ra Só Quan, chôù khoâng coù … hoå loán, baùt nhaùo nhö moät soá khaù ñoâng cuaû nhöõng thôøi gian sau naøy, sau khi OÂng Dieäm khoâng coøn nöaõ.. Toâi khoâng phaûi laø ngöôøi coâng giaùo nhö OÂng Dieäm , maø chæ laø moät quaân nhaân hieän dòch thuaàn tuyù, nhöng cuõng thaáy maét mình nhoaø ñi. Toâi caàu xin Ôn Treân phuø hoä, che chôû cho OÂng, cuõng nhö cho Ñaát Nöôùc naøy…

* Ngaøy 19 – 6 –1960 :  Ñaïi Söù Myõ taïi Saøi Goøn, Elbridge Durbrow, göûi cho ngoaïi tröôûng Myõ, Christian Herter ôû Hoa Thònh Ñoán 1 ñieän vaên maät thoâng baùo tình hình Saøi Goøn : Coù theå coù 1 cuoäc ñaûo chaùnh nhaèm laät ñoå chính quyeàn cuaû OÂng Dieäm, trong khi ñoù ôû noâng thoân, hoaït ñoäng cuaû coäng saûn gia taêng maïnh meõ… Phaàn cuoái, baûn vaên keát thuùc " Neáu theá ñöùng cuaû OÂng Dieäm tieáp tuïc giaûm suùt, khoâng coøn phuø hôïp vôùi tình theá chính trò , taâm lyù, kinh teá vaø an ninh taïi ñaây nöaõ thì coù theå laø ñieàu maø chính phuû Hoa Kyø neân tính ñeán nhöõng phöông caùch khaùc ñeå haønh ñoäng vaø thay theá ngöôøi laõnh ñaïo haàu ñaït ñeán nhöõng muïc tieâu cuaû chuùng ta…

( If Diem’s position in the country continues to deteriorate as result failure adopt proper political, psychological, economic and security measures, it may become necessary for US Government to begin consideration for alternative courses of action and leaders in order to achieve our objectives…).

* Ngaøy 11 – 12 thaùng 11 – 1960 :  Ñaïi Taù Nguyeãn Chaùnh Thi, Tö Leänh Löõ Ñoaøn nhaåy duø vaø Trung Taù Vöông Vaên Ñoâng chæ huy moät löïc löôïng quaân söï goàm vaøi Tieåu Ñoaøn nhaåy duø vaø 1 ñôn vò Thuyû Quaân Luïc Chieán, bao vaây dinh Toång Thoáng ñeå laøm moät cuoäc ñaûo chaùnh vôùi lyù do ñöôïc coâng boá treân ñaøi phaùt thanh Saøi Goøn ñaõ bò quaân ñaûo chaùnh chieám giöõ " … OÂng Dieäm ñaõ toû ra khoâng ñuû khaû naêng cöùu ñaát nöôùc khoûi hoïa coäng saûn cuõng nhö baûo veä söï ñoaøn keát quoác gia… - Diem has shown himself incapable of saving the country from Communism and protecting natinal unity… "

Bieát raèng cuoäc aâm möu ñaûo chaùnh naøy khoâng do nhöõng nhaân vaät chính trò coù danh tieáng, khoâng coù haäu thuaãn chính trò thöïc söï cuaû daân chuùng, khoâng coù söï tham gia cuaû caùc Töôùng Laõnh cuõng nhö löïc löôïng quaân ñoäi döôùi quyeàn cho neân OÂng Dieäm taïo theá trì hoaõn, thoaùi thaùc nhöôïng boä tröôùc söï ñoøi hoûi cuaû phe ñaûo chaùnh laø töø boû chính quyeàn vaø ñôïi cho caùc löïc löôïng quaân ñoäi, haàu heát vaãn coøn trung thaønh vôùi oâng, töø caùc nôi keùo veà deïp loaïn. Cuoäc ñaûo chaùnh baát thaønh vì quaù non keùm veà toå chöùc, laõnh ñaïo, cuõng nhö ñöôøng loái chinh trò vaø quaân söï.

Tuy nhieân cuoäc ñaûo chaùnh baát thaønh naøy ñaõ ñem laïi cho chính quyeàn cuaû OÂng Dieäm nhöõng baøi hoïc quan troïng :

A.- Coäng saûn ngaøy caøng tích cöïc tung caùn boä vaøo thaønh phoá khai thaùc nhöõng maâu thuaãn, baát ñoàng giöaõ chính quyeàn vaø caùc nhaân vaät , caùc nhoùm choáng ñoái taïi thaønh thò. Nhöõng maâu thuaãn naøy taát nhieân phaûi coù trong hoaøn caûnh mieàn Nam Vieät Nam ñang phaûi thöïc hieän moät xaõ hoäi töông ñoái töï do, daân chuû, phoàn thònh ( hôn haún mieàn Baéc ), cuøng moät luùc phaûi ñoái phoù vôùi cuoäc chieán tranh xaâm laêng, phaù hoaïi toaøn dieän cuaû coäng saûn Haø Noäi, ñöôïc chæ ñaïo vaø yeåm trôï töø Maïc-Tö-Khoa cuõng nhö töø Baéc Kinh, theo " Ñöôøng loái caùch maïng voâ saûn toaøn caàu cuaû Ñeä Tam Quoác teá –Global Proletarian Revolution Policy of the Third International ".

B.- Thi haønh 1 ñöôøng loái voâ cuøng khoù khaên khaû dó ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuaû tình theá :

* Giöõ vöõng chính quyeàn ñang bò aâm möu khuynh ñaûo töø beân ngoaøi do boïn taøi phieät quoác teá ( International Financial Oligarchy ) , ôû beân trong thì do coäng saûn chæ ñaïo. Ngay trong noäi boä haøng nguõ quoác gia cuõng coù nhöõng phaàn töû ham danh, haùm lôïi cuõng nhö quyeàn löïc ñang chôø ñôïi thôøi cô ñeå haønh ñoäng.

* Giöõ vöõng tinh thaàn kyû luaät vaø loøng trung thaønh cuaû quaân ñoäi, laø söùc maïnh baûo veä chính quyeàn, cheá ñoä. Ñoàng thôøi giöõ vöõng söï ñoaøn keát caùc toân giaùo laø söùc maïnh haäu thuaãn cuaû nhaân daân, nhöng caû hai : Quaân Ñoäi vaø Toân giaùo laïi laø nhöõng muïc tieâu quan troïng nhaát maø caû 3 löïc löôïng choáng phaù noùi treân ( Taøi phieät quoác teá, coäng saûn vaø caùc nhoùm choáng ñoái trong nöôùc ) ñang nhaém vaøo ñeå taïo ra moät ñoäng löïc laøm noå buøng moät cuoäc ñaûo chaùnh khaùc, coù taàm voùc quy moâ, coù toå chöùc tinh vi vaø cao caáp hôn cuoäc ñaûo chaùnh ñaõ thaát baïi moät caùch deã daøng ngaøy 11 thaùng 11 naêm 1960.

* Ngaøy 20 –12 – 1960 :  Ñeå ñaùnh löaø dö luaän quoác teá, ñeå thu huùt caùc nhoùm choáng ñoái vaø loâi keùo nhaân daân Mieàn Nam, coäng saûn Haø Noäi tuyeân boá chính thöùc cho ra maét coâng khai Maët Traän Daân Toäc Giaûi Phoùng Mieàn Nam taïi 1 Chieán Khu ( Strategic War Zone ) cuaû coäng saûn taïi phiaù Ñoâng cuaû Nam Vieät Nam, thaønh phaàn bao goàm chöøng 100 nhaân vaät noùi laø ñaïi dieän cho caùc nhoùm chính trò ñoái laäp vôùi chính quyeàn, ñaïi dieän cho caùc toân giaùo coù maët taïi Nam Vieät Nam, caùc löïc löôïng vuõ trang coøn soùt laïi sau khi bò quaân chính phuû ñaùnh tan trong caùc chieán dòch haønh quaân taïi mieàn Taây tröôùc ñoù vaøi ba naêm. Maët traän naøy thöïc söï ñaët döôùi quyeàn laõnh ñaïo cuaû moät caùn boä cao caáp cuaû Haø Noäi , thuoäc Boä Chính Trò Ban Chaáp Haønh Trung Öông Ñaûng ( Political Bureau of the Party’s Central Committee ) .

* Ngaøy 1 thaùng 4 – 1961 :  Coäng saûn tung 1 Tieåu Ñoaøn chuû löïc quaân, coù du kích ñòa phöông taêng cöôøng, goàm hôn 400 quaân, taán coâng thöû söùc vaøo 1 ngoâi laøng chieán ñaáu kieåu maãu cuaû " Quoác saùch aáp chieán löôïc – National policy of Strategic Hamlets " thuoäc Tænh Kieán Hoaø, nhöng bò quaân ñoäi Coäng Hoaø ñaùnh tan vaø bò thieät haïi naëng neà. Hai ngaøy sau, coäng saûn thöû söùc laàn nöaõ baèng caùch taán coâng vuõ baõo vaø baát ngôø vaøo khu vöïc Beán Caùt, phiaù Baéc Saøi Goøn, nhöng hôn 100 quaân coäng saûn bò quaân Coäng Hoaø tieâu dieät, boû xaùc taïi traän. Coäng saûn buoäc phaûi ñoåi höôùng, taäp trung noã löïc vaøo nhöõng hoaït ñoäng voõ trang phaù hoaïi taïi caùc thaønh phoá, tung caùn boä len loûi vaøo trong caùc taàng lôùp nhaân daân, haøng nguõ toân giaùo coù ñoâng ñaûo quaàn chuùng ñeå tìm cô hoäi gaây xaùo troän chính trò taïi caùc thò traán, nôi taäp trung ñoâng ñaûo daân cö, laøm suy yeáu chính quyeàn Mieàn Nam thay vì noân noùng giaønh chieán thaéng quaân söï ñeå hoã trôï cho caùc hoaït ñoäng chính trò vaø ngoaïi giao.

* Ngaøy 12 –5 –1961 :  Phoù Toång Thoáng Hoa Kyø Lyndon B. Johnson , trong cuoäc vieáng thaêm AÙ Chaâu, ñaõ gaëp Toång Thoáng Dieäm taïi saøi Goøn. OÂng Johnson ca tuïng Toång Thoáng Dieäm laø moät Churchill cuaû AÙ Chaâu vaø noùi, " Ñoái vôùi theá ñöùng cuaû Hoa Kyø taïi AÙ Chaâu, Toång Thoáng Dieäm laø nhaân vaät, laø ngöôøi baïn khoâng theå thieáu ñöôïc." Tuy nhieân, khi trôû veà Myõ, oâng Johnson laïi baùo caùo cho Toång Thoáng Kennedy cuõng nhö cho caùc nhaân vaät chính trò cao caáp bieát raèng : OÂng Dieäm vaãn giöõ vöõng laäp tröôøng khoâng coù quaân chieán ñaáu cuaû Hoa Kyø taïi Vieät Nam, tröø phi coäng saûn Haø Noäi xua quaân traøn qua vó tuyeán 17 moät caùch ñaïi quy moâ nhö coäng saûn Baéc Haøn ñaõ xua quaân traøn qua vó tuyeán 38 hoài 1950. "

* Ngaøy 18 - 9 - 1961 :  Coäng saûn baát thaàn môû traän ñaùnh lôùn caáp Trung Ñoaøn ( Regiment ) , tung 1,500 quaân bao vaây vaø ñaønh chieám Tænh Lî Phöôùc Vinh , sau khi ñaõ môû chieán dòch goàm 41 traän ñaùnh lôùn nhoû treân khaép laõnh thoå Mieàn Nam ñeå aùp ñaûo vaø chia seû löïc löôïng ñoái phöông. Sau ñoù 3 tuaàn leã, taïi dieãn ñaøn Quoác Hoäi, Toång Thoáng Dieäm chính thöùc tuyeân boá vôùi quoác daân vaø theá giôùi laø Vieät Coäng, vôùi söï chæ ñaïo vaø yeåm trôï cuaû coäng saûn quoác teá ñaõ chính thöùc bieán cuoäc chieán tranh du kích treân laõnh thoå Vieät Nam Coäng Hoaø thaønh moät thöù chieán tranh xaâm laêng quy moâ thöïc söï, coù söï tham chieán cuaû quaân chính quy coäng saûn, ñöôïc trang bò toái taân vaø huøng haäu…

Boïn taøi phieät quoác teá, buoân baùn chieán tranh, caøng theâm cô hoäi ñeå tung tieàn vaø thuû ñoaïn ñeå ñöa ñaùm " Lobbyists " vaøo caùc haønh lang, ngoõ ngaùch cuaû Quoác Hoäi , heä thoáng truyeàn thoâng Hoa Kyø, doïn ñöôøng cho moät keá hoaïch aøo aït ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaø loâi keùo moät soá ñôn vò quaân ñoäi Ñoàng Minh vaøo chieán tröôøng Nam Vieät Nam. Chaäm chaân laø thieät haïi caû … nuùi ñoâ la chôù khoâng phaûi chuyeän ñuaø. Nhöng, laïi tieáng nhöng ôû choã naøy ! Nhöng OÂng Dieäm nhaát ñònh khoâng chaáp nhaän cho quaân ñoäi taùc chieán cuaû Myõ chieán ñaáu taïi Nam Vieät Nam . Coøn Toång Thoáng Hoa Kyø John F. Kennedy thì cuõng khoâng haêng haùi, thieát tha cho laém vôùi vieäc ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaøo chieán tröôøng Mieàn Nam trong hoaøn caûnh luùc naøy, khoâng nhö luùc coäng saûn Baéc Haøn xua quaân caáp Quaân Ñoaøn ( Army Corps ) traøn qua vó tuyeán hoài naêm 1950… OÂng Kennedy vaãn trung thaønh vôùi " Ñöôøng loái ngaên chaën – Containment Policy " ñeå choáng laïisöï baønh tröôùng cuaû phong traøo coäng saûn treân theá giôùi töø sau Ñeä Nhò Theá Chieán, baèng nhöõng phöông caùch ít toán sinh maïng ngöôøi Myõ nhaát, tröø tröôøng hôïp neàn an ninh cuaû Myõ bò ñe doïa tröïc tieáp, nghiaõ laø oâng Kennedy chæ chaáp nhaän hy sinh nhaân maïng cuaû Myõ trong Tröôøng hôïpbaát khaû khaùng - In case of absolute necessity " .

Theá thì " chuùng noù " baét buoäc phaûi loaïi tröø OÂng Dieäm khoûi ngoâi vò laõnh ñaïo Nam Vieät Nam tröôùc ñaõ, vaø sau ñoù baát cöù keû naøo laøm ngaên trôû vieäc ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaøo Nam Vieät Nam cuõng ñeàu bò " chuùng noù " xoaù soå heát ( keå luoân caû Toång Thoáng Myõ ).

* Ngaøy 2 – 1 –1963 :  Taïi Aáp Baéc, caùch Saøi Goøn 40 daäm veà phiaù Ñoâng Nam, gaàn 2 Trung Ñoaøn ( 2,500 quaân ) thuoäc Sö Ñoaøn 7 Boä Binh Vieät Nam Coäng Hoaø, trang bò vuõ khí töï ñoäng, coù xe taêng, thieát vaän xa, phaùo binh vaø khoâng quaân ( caû khu truïc cô laãn tröïc thaêng ) yeåm trôï, môû cuoäc haønh quaân bao vaây, tieâu dieät 1 löïc löôïng coäng saûn goàm chöøng I Tieåu Ñoaøn ( Battalion ) ñoä 300 quaân chuû löïc ñòa phöông, vôùi hoaû löïc yeáu keùm hôn raát nhieàu, laïi khoâng coù xe taêng cuõng nhö khoâng quaân, phaùo binh yeåm trôï. Keát quaû thaät laø ñau buoàn : Coäng quaân lôïi duïng ñeâm toái, thoaùt khoûi voøng vaây gaàn nhö toaøn veïn chuû löïc, sau khi ñaõ gaây cho quaân chính phuû nhöõng toån thaát ñaùng keå.

Thaät laø moät cô hoäi baèng vaøng ñeå boïn taøi phieät quoác teá duøng aûnh höôûng, söùc maïnh cuaû ñoàng ñoâ la maø laùi caùc cô quan truyeàn thoâng , höôùng daãn dö luaän, gaây aùp löïc taïi Hoa Kyø, töø Quoác Hoäi cho ñeán chính phuû phaûi baèng moïi giaù ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaøo Vieät Nam ngay laäp töùc. Neáu khoâng, "Tieàn ñoàn choáng coäng – Advanced Post resisting the communists" cuaû Myõ taïi AÙ Chaâu seõ xuïp ñoå vaø "Chính saùch ngaên chaën coäng saûn" cuaû Myõ treân theá giôùi seõ thaát baïi vaø … neàn anh ninh cuaû chính nöôùc Myõ cuõng seõ bò laâm nguy … Chuùng ñem caâu noùi cuaû Lenin, Sö Toå cuaû caùch maïng voâ saûn 1917 taïi Nga, ngöôøi ñaõ môû ñöôøng cho phong traøo coäng saûn theá giôùi buøng ra heát caùch ngaên caûn sau theá chieán thöù 2, maø doïa caû nöôùc Myõ " Tröôùc heát, chuùng ta haõy chieám giöõ Ñoâng Aâu, roài naém laáy khoái quaàn chuùng khoång loà ôû AÙ Chaâu, sau ñoù bao vaây Hoa Kyø laø thaønh luõy cuoái cuøng cuaû chuû nghiaõ tö baûn. Chuùng ta khoûi phaûi ñaùnh ñaám chi caû, Hoa Kyø cuõng seõ rôi vaøo tay chuùng ta nhö moät traùi caây ñaõ chín röaõ – First, we will take eastern Europe, then the masses of Asia, then we will encircle the United States which will be the last bastion of Capitalism. We will not have to attack, it will fall into our hands like an overipe fruit."(The Death of A Nation – John A. Stormer – The Liberty Bell Press – Florissant Missouri, July 1968, Page 14 ).

* Ngaøy 8 –5 –1963 : Buøng noå vuï roái loaïn, choáng ñoái ôû Coá Ñoâ Hueá, giöaõ haøng chuïc ngaøn tín ñoà Phaät Giaùo vôùi nhaân vieân chính quyeàn ñòa phöông vaø caùc löïc löôïng an ninh. Toång Thoáng Dieäm tuyeân boá treân ñaøi phaùt thanh quoác gia laø vuï naøy coù baøn tay cuaû coäng saûn nhuùng vaøo, gaây theâm tình traïng khoù khaên cho ñòa phöông, taïo theâm söï maâu thuaãn traàm troïng giöaõ chính phuû vaø 1 toân giaùo lôùn trong nöôùc. Cuoäc roái loaïn ngaøy caøng gay go, döõ doäi, quyeát lieät vaø bieán sang hình thöùc " Moät toân giaùo lôùn nhaát trong nöôùc choáng laïi moät heä thoáng chính quyeàn ñöôïc laõnh ñaïo bôûi 1 Toång Thoáng vaø caùc nhaân vaät cao caáp, troïng yeáu, ña soá laø ngöôøi thuoäc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo La Maõ. "

Phiaù chính phuû thì leân tieáng : Toång Thoáng Dieäm söû duïng ngöôøi theo nguyeân taéc thoâng thöôøng cuaû caùc nhaø laõnh ñaïo laø caên cöù vaøo taøi naêng, ñöùc ñoä, söï tin caäy, thích hôïp cho coâng vieäc vaø lôïi ích quoác gia, chôù khoâng phaûi vì kyø thò toân giaùo ( Bao nhieâu naêm nay, Coäng saûn Vieät Nam ñaøn aùp toân giaùo, kìm keïp keû ñoái laäp, aùp böùc daân chuùng gaáp… trieäu laàn OÂng Dieäm, maø sao chöa thaáy bieåu tình, choáng ñoái, noåi loaïn ñeå laät ñoå chính quyeàn Haø Noäi aø ? Chaéc... coøn sôï, vaø Ñaïi Nguyeân Soaùi Ñoâ La chöa ra quaân ! )

Söï roái loaïn caøng buøng leân döõ ñoäi vaø lan maïnh tôùi caùc thaønh phoá lôùn roài di chuyeån trung taâm ñaáu tranh choáng chính phuû veà ngay taïi Thuû Ñoâ Saøi Goøn, nôi taäp trung caùc cô quan quyeàn löïc quoác gia, caùc Toaø Ñaïi Söù ngoaïi quoác, cuõng nhö caùc cô sôû truyeàn thoâng quoác teá. Taïi ñaây, Thöôïng Toaï Thích Trí Quang, moät trong nhöõng vò laõnh ñaïo cao caáp Phaät Giaùo, goác ngöôøi Baéc Vieät, 2 laàn bò Phaùp baét vì tình nghi coù lieân laïc hoaït ñoäng vôùi coäng saûn, ngöôøi ñöôïc dö luaän trong vaø ngoaøi nöôùc coi laø moät nhaân vaät toân giaùo ñaëc bieät, coù taøi toå chöùc, laõnh ñaïo quaàn chuùng trong caùc hoaït ñoäng ñaáu tranh chính trò… ñöùng ra phaùt ñoäng vaø laõnh ñaïo cuoäc ñaáu tranh cuaû daân chuùng. Thöôïng Toaï thoâng baùo cho phiaù Myõ bieát laø ngöôøi Myõ phaûi chòu traùch nhieäm veà nhöõng hoaït ñoäng cuaû chính quyeàn Saøi Goøn do Myõ uûng hoä… ( Thich Tri Quang, a politically sophisticated monk of North Vietnamese origin, twice arrested by French on suspicion of Vietminh connections, stirs the people against Diem and informs US officials, whom he holds responsible for Diem because of US support…).

* Ngaøy 7 – 6 – 1963 :  Baø Ngoâ Ñình Nhu leân tieáng toá caùo tröôùc dö luaän laø ngöôøi Myõ ñaõ coá tình nhuùng tay vaøo, taïo neân vuï bieán ñoäng naøy vaø thuùc ñaåy cho ngaøy moät theâm traàm troïng, phöùc taïp theâm, nhaèm khuynh ñaûo chính quyeàn cuaû Toång Thoáng Dieäm vì Toång Thoáng Dieäm cöông quyeát khoâng chaáp nhaän chính saùch can thieäp chính trò vaø quaân söï cuaû ngöôøi Myõ, laø chính saùch ñi ngöôïc laïi yù nguyeän vaø quyeàn lôïi cuaû daân chuùng Nam Vieät Nam .

* Ngaøy 11 – 6 –1963 : Thöôïng Toaï Thích Quaûng Ñöùc töï thieâu ngay taïi trung taâm thuû ñoâ Saøi Goøn, ñeå phaûn ñoái chính saùch kyø thò toân giaùo cuaû chính phuû. Dö luaän daân chuùng trong nöôùc vaø theá giôùi bò xuùc ñoäng maïnh. Baùo chí trong vaø ngoaøi nöôùc, caùc cô quan truyeàn thoâng khaùc, nhaát laø taïi Myõ ( ñaõ bò laâm traän hoaû muø cuaû boïn Lobbyists noùi ôû treân ) khai thaùc toái ña vuï naøy theo chieàu höôùng " Phaûi thay theá ngay ngöôøi laõnh ñaïo chính quyeàn Nam Vieät Nam ". Thay theá baèng nhaân vaät naøo ? - Caùc cô quan truyeàn thoâng Myõ khoâng noùi roõ, nhöng chæ höôùng daãn dö luaän : loaïi boû OÂng Dieäm khoûi ngoâi vò laõnh ñaïo chính quyeàn laø ñöôïc roài. Ñang côn daàu soâi löaû boûng nhö theá thì Baø Ngoâ Ñình Nhu, vì töùc giaän ngöôøi Myõ vaø löïc löôïng ñaáu tranh neân ñaõ noùng giaän, maát söï khoân ngoan, bình tónh caàn thieát tröôùc tình theá baát lôïi cho chính phuû. Baø Nhu leân tieáng maït saùt, thoaù maï cuoäc töï thieâu cuaû Thöôïng Toaï Quaûng Ñöùc. Thaät laø " Löûa ñaõ ñoû laïi ñoå theâm daàu – Adding fuel to the fire ". Ñieàu naøy laøm cho dö luaän daân chuùng theâm phaãn noä , nghieâng haún veà phiaù löïc löôïng ñaáu tranh choáng chính phuû.

* Ngaøy 27 – 6 –1963 : Thaáy tình hình Saøi Goøn roái loaïn, khoù gôõ ñöôïc ra, Toång Thoáng Hoa Kyø John F. Kennedy boå nhieäm OÂng Henry Cabot Lodge, thuoäc Ñaûng Coäng Hoaø, sang Saøi Goøn giöõ chöùc vuï Ñaïi Söù Hoa Kyø, thay theá cho Ñaïi Söù Nolting , ngöôøi ñang toû ra baát löïc trong vieäc gôõ roái cho tình hình Saøi Goøn theo chieàu höôùng coù lôïi cho chính saùch cuaû Hoa Kyø taïi Nam Vieät Nam. Thöïc taâm Toång Thoáng Kennedy laø chæ gôõ roái sao cho eâm ñeïp, thuaän lôïi cho ñöôøng loái, chính saùch cuaû Hoa Kyø, cuaû OÂng Kennedy, chôùOÂng Kennedy luùc naøy khoâng heà nghó ñeán vieäc laät ñoå OÂng Dieäm, nhaát laø khoâng bao giôø nghó ñeán vieäc phaûi gieát OÂng Dieäm. OÂng Cabot Lodge ñöôïc giôùi chính trò vaø truyeàn thoâng Hoa Kyø coi laø " Moät con caùo giaø chính trò " vaø ñoàng thôøi laø moät " Chuyeân vieân ñaûo chaùnh ", hieän ñang theo ñuoåi moät chính saùch mang tính caùch " Dieàu haâu " khaùc haún vôùi OÂng Kennedy veà vaán ñeà Vieät Nam . Moät Cabot Lodge, caùo giaø chính trò, chuyeân vieân ñaûo chaùnh, khoâng cuøng 1 Ñaûng vôùi OÂng Kennedy, thuoäc Ñaûng Coäng Hoa,ø coù nhieàu lieân heä vôùi quyeàn lôïi cuaû boïn taøi phieät buoân baùn chieán tranh, maø sang laøm Ñaïi Söù Myõ taïi Saøi Goøn thì tình hình seõ ra sao ? Cabot Lodge ñöôïc cöû sang Saøi Goøn vôùi nhieäm vuï " gôõ roái – Untangling " tình hình, nhöng Cabot Lodge laïi quyeát ñònh choïn " phöông caùch gôõ roái " baèng moät " Cuoäc ñaûo chaùnh – Coup d’eùtat " eâm aùi, nheï nhaøng, khoâng choïc giaän OÂng Kennedy, sinh tröôûng trong 1 gia ñình theo ñaïo Thieân Chuaù, nghiaõ laø chæ caàn ñaåy OÂng Dieäm ra khoûi ngoâi vò laõnh ñaïo chính quyeàn Nam Vieät Nam, ñöa OÂng Dieäm ñi soáng löu vong ôû moät quoác gia naøo ñoù naèm trong " Quyõ ñaïo chính trò – Political circle " cuaû Hoa Kyø, nhö Ñaøi Loan, Thaùi Lan chaúng haïn laø ñuû roài. Sau ñoù, Cabot Lodge seõ döïng leân moät thöù chính quyeàn môùi hoaøn toaøn bieát vaâng phuïc theo yù muoán cuaû Hoa Kyø, hay ñuùng ra trong luùc naøy, laø yù muoán cuaû " Giôùi taøi phieät – Financial Oligarchy " cuaû Myõ ñang tính chuyeän kieám lôøi thaät lôùn lao trong cuoäc chieán tranh ñang xaåy ra treân ñaát nöôùc Vieät nam nhoû beù nhöng ñaày ñau khoå, maùu xöông vaø nöôùc maét naøy…

Ñoù ! Caâu traû lôøi cho caùi ñaàu ñeà cuaû baøi vieát naøy "Taïi sao coù cuoäc ñaûo chaùnh laät ñoå OÂng Ngoâ Ñình Dieäm ?" töôûng ñaõ ñuû roõ raøng, khaû dó goùp phaàn nhoû beù vaøo vieäc laøm saùng toû 1 trang lòch söû caän ñaïi cuaû moät ñaát nöôùc, moät daân toäc anh huøng, nhöng quaù beù nhoû tröôùc nanh vuoát cuaû moät baày thuù döõ khoång loà, hung baïo neân ñaønh phaûi chòu chaáp nhaän ñau thöông…
 
 

Taøi lieäu tham khaûo:

* The Death of A Nation.- John A. Stormer.- Liberty Bell Press – Missouri, 1978.
* The World Almanac of The Vietnam War.- John S. Bowman ( General Editor ) .-Bison Books Corp.- New York,1985.
* Vietnam: The History & The Tactics .- Ahsley Brown & Adrian Gilbert .- Orbis Publishing Limited .- London,1982.
* The Final Days .- Bob Woodward & Carl Bernstein.- The Hearst Corporation.- New York, 1976.
* Henry Kissinger Diplomacy.- Simon & Schuster.- New York, 1994.-
* Kennedy .- Theodore Sorensen.- Harper & Row.- New York, 1965.-
* A Book of U.S. Presidents.- George Sullivan .- Scholastic Incorporation.- New York,1984.-