1.- Vieät Nam tröôùc 19 thaùng 8 - 1945:

* Ñi theo ñöôøng loái, chính saùch cuaû hai trieàu Vua tieàn nhieäm : Caùc Vua Minh Meänh vaø Thieäu Trò cuaû nhaø Nguyeãn, Vua Töï Ñöùc khoâng chaáp nhaän moïi vieäc lieân laïc, giao thieäp vôùi caùc quoác gia khaùc, duø chæ laø treân caên baûn thöông maïi maø thoâi.

* Caùc chính phuû Anh, Phaùp, Taây Ban Nha luùc ñoù ñang treân ñöôøng ñi tìm kieám thuoäc ñòa haàu ñaùp öùng ñaø phaùt trieån cuaû neàn coâng kyõ ngheä trong nuôùc veà taøi nguyeân, nhaân coâng, thò tröôøng tieâu thuï vv… cho neân ñaõ giuùp ñôõ cho nhieàu taàu buoân cuaû tö baûn nuôùc mình, mang theo giaáy giôùi thieäu ñeå xin vaøo Vieät Nam lieân laïc buoân baùn laøm aên. Vua Töï Ñöùc thaúng tay choái töø, khoâng chaáp nhaän.

* Cuõng trong thôøi gian naøy, caùc vò Giaùo Só töø AÂu Chaâu tôùi AÙ Chaâu cuõng nhö Vieät Nam ñeå truyeàn baù Ñaïo Thieân Chuaù. Vua Töï Ñöùc ban haønh Duï caám ñaïo : ngöôøi ngoaïi quoác vaøo Vieät Nam giaûng ñaïo seõ bò töû hình, caùc Linh Muïc Vieät Nam khoâng chòu boû ñaïo seõ bò khaéc chöõ vaøo maët vaø bò ñöa ñi caùc traïi giam ôû vuøng nuùi röøng hieåm ñoäc. Phaûi ñoái phoù vôùi caøc vuï noåi loaïn cuaû caùc löïc löïôïng coøn hoaøi voïng Nhaø Leâ, choáng laïi trieàu ñình Nhaø Nguyeãn, laïi thaáy caùc Giaùo Só Taây Phöông vaøo truyeàn ñaïo ngaøy moät lan roäng, traùi vôùi chính saùch cuaû trieàu ñình luùc ñoù laø " Tuyeät ñoái khoâng lieân laïc, giao thieäp vôùi nuôùc ngoaøi duôùi moïi hình thöùc " , Vua Töï Ñöùc ban haønh theâm Saéc Duï ngaøy 21 - 3 - 1851, trong ñoù coù noùi : xöû töû hình taát caû caùc Giaùo Só Taây Phöông cuõng nhö Vieät Nam treân toaøn laõnh thoå ñaát nöôùc. Caùc giaùo daân bò coi laø ñoàng loaõ vôùi quaân phaûn nghòch ngoaïi quoác neân cuõng chòu chung hình phaït. Ngaøy 1 - 5 - 1851, Giaùo Só Augustin Schoeffler bò cheùm ñaàu ôû Sôn Taây. Naêm sau , Giaùo Si Jean Louis Bonnard bò cheùm ñaàu cuøng vôùi nhieàu giaùo daân ôû ngoaøi Baéc... * Chính phuû Phaùp- ñang caàn coù theâm nhieàu thuoäc ñòa ( Colonies ), nhaân dòp naøy, taïo cô hoäi ñeå ñöa quaân vaøo ñaùnh chieám Vieät Nam. Ñaùnh chieám Gia Ñònh trong Nam. Sau ñoù chieám Ñaø Naüng naêm 1858. Naêm 1867, Nam Boä trôû thaønh nhöôïng ñòa, tröïc tieáp cai trò bôûi chính phuû Phaùp ( 1867 : Cochinchina annexed by France ). Naêm 1875, quaân Phaùp ñaùnh chieám Thaønh Haø Noäi. Naêm 1884, taát caû phaàn coøn laïi cuaû ñaát nuôùc Vieät Nam bò ñaët döôùi söï baûo hoä cuaû nuôùc Phaùp ( 1884 : French protectorate imposed over the rest of the country ).

2.- Ngöôøi Phaùp cai trò Vieät Nam:

* Naêm 1897, oâng Doumer laøm Toaøn Quyeàn Ñoâng Döông ( Governor General of Indochina- Vieát döïa theo goác chöõ Phaùp : Gouverneur Geùneùral ) , ñaët ra caùc thöù thueá ñinh, ñieàn, thoå traïch, muoái, thuoác phieän, xuaát nhaäp caûng. Trong thôøi gian naøy, neàn noâng nghieäp, coâng kyõ ngheä taïi Vieät Nam ñöôïc môû mang, canh taân, phaùt trieån, ñöôøng xaù, caàu coáng ñöôïc xaây döïng. Naêm 1902, OÂng Beau thay oâng Doumer trong chöùc vuï noùi treân, thieát laäp chuông trình daäy hoïc döïa theo kieåu cuaû ngöôøi Phaùp. Phaùp ngöõ laø ngoân ngöõ chính ñöôïc duøng trong caùc truôøng hoïc lôùn nhoû, thay theá cho neàn nho hoïc chòu aûnh höôûng cuaûTrung Quoác. Caùc cô sôû böu ñieän, y teá ñöôïc xaây döïng vv… Boä maët beân ngoaøi cuaû ñôøi soáng xaõ hoäi Vieät Nam quaû thöïc coù nhieàu thay ñoåi tieán boä, Tuy nhieân, ï ngöôøi Phaùp tôùi Vieät Nam, moät thuoäc ñòa toát nhaát veà nhieàu maët so vôùi caùc thuoäc ñòa cuaû Phaùp ñaõ coù luùc baáy giôø, khoâng phaûi vì loøng toát, giuùp cho daân toäc Vieät Nam tieán boä, phaùt trieån vôùi " Tinh thaàn töông trôï quoác teá - Spirit of International Mutuality ) nhö trong caùc sinh hoaït cuaû coäng ñoàng quoác teá ngaøy nay. Nhöõng coâng trình môû mang, phaùt trieånluùc ñoù treân laõnh thoå Vieät Nam, chính yeáu laø thuùc ñaåy Vieät Nam theo kòp vôùi nhu caàu ñoøi hoûi cuaû ngöôøi Phaùp trong vieäc khai thaùc thuoäc ñòa, phuïc vuï cho söï phaùt trieån cuaû neàn kinh teá taïi Phaùp Quoác ñang ñöôïc kyõ ngheä hoaù (industrialized) moät caùch maïnh meõ trong noäi ñòa cuõng nhö treân " thöông tröôøng quoác teá - International market ".

* Ngöôøi Phaùp cuõng cöùng raén daäp taét moïi söï choáng ñoái ñöa ñeán " noãi loaïn, khôûi nghiaõ – Revolt, rising up in arms " cuaû daân baûn xöù. Ngöôøi Phaùp khoâng queân ñaøo taïo lôùp ngöôøi baûn xöù ñöôïc höôûng khaù nhieàu quyeàn lôïi, ñeå tieáp tay vôùi hoï cai trò thuoäc ñiaï naøy. Söï caêm hôøn, uaát öùc cuaû giôùi trí thöùc, lôùp ngöôøi hieåu bieát, coù tinh thaàn quoác gia, yeâu nöôùc, thöông xoùt daân toäc cöù caøng ngaøy caøng aâm æ roài lôùn maïnh daàn leân.

* Cuï Phan Taây Hoà ñaõ göûi cho nhaø caàm quyeàn Phaùp 1 böùc thö, noùi: "Chính phuû neân choïn hieàn taøi, trao quyeàn haønh cho hoï, laáy leã maø maø tieáp, laáy thaønh maø ñaõi, nôùi roäng quyeàn ngoân luaän cho caùc nhaân só, baùo chí ñeå thoâng ñaït tình daân, thöôûng phaït nghieâm minh, kieåm soaùt quan laïi traùnh cho daân nhöõng ñieàu baát coâng, oan traùi, söaû ñoåi luaät phaùp, giaûm bôùt söu thueá ,khuyeách tröông coâng ngheä thì só daân seõ vui loøng giuùp chính phuû. Luùc aáy seõ khoâng coøn ai lo toan tính ñeán vieäc choáng laïi chính phuû nöaõ..." Ngöôøi Phaùp khi naøo chòu nghe nhöõng lôøi khuyeán caùo cuaû Cuï Phan-Taây-Hoà cuõng nhö gaït boû lyù thyeát " Phaùp-Vieät ñeà hueà – French- Vietnamese Concord " do Cuï Phan Boäi Chaâu ñöa ra ñeå thöïc hieän moät cuoäc "Soáng chung " trong an bình vui veû giöaõ chính phuû cai trò vaø daân chuùng baûn xöù.

3.- Nhöõng cuoäc choáng ñoái cuaû taàng lôùp trí thöùc môùi:

ÔÛ ñaây, vì khuoân khoå haïn heïp, chuùng toâi chæ neâu leân nhöõng vuï tieâu bieåu, ñieån hình nhaát maø thoâi.
 

* Taïi Quaûng Ñoâng, Trung Hoa, Nguyeãn AÙi Quoác thaønh laäp " Vieät Nam Thanh Nieân Caùch Maïng Ñoàng Chí Hoäi - The Revolutionary Youth League of Vietnam ), toå chöùc noøng coát ñaàu tieân cuûa Phong Traøo Coäng Saûn quoác teá ôû Ñoâng Döông ( the first truly Marxist organization in Indochina ), vôùi muïc ñích coäng saûn hoùa toaøn theå vuøng naøy ( Vietnam, Laos & Cambodia ). Moät Chi Boä ( Party cell ) ñöôïc ñöa veà Vieät Nam gaây döïng cô sôû vaø löïc löôïng choáng Phaùp, taïo chính nghóa ( Just cause ) cho cuoäc ñaáu tranh laâu daøi. Cuõng thôøi gian ñoù Vieät Nam Quoác Daân Ñaûng ( The Vietnam Nationalist Party ) ñöôïc thaønh laäp vôùi ñöôøng loái chuû tröông ñoái laäp haún vôùi toå chöùc coäng saûn noùi treân.

* Naêm !929, thaáy thôøi cô ñaõ thuaän lôïi, Nguyeãn-AÙi-Quoác - ngöôøi ñaõ ñöôïc ñaøo taïo, huaán luyeän thuaàn thuïc veà moïi chieán thuaät, chieán löôïc ñaáu tranh ( struggling tactics & strategy ) taïi Nga Soâ , ñoåi teân " Vieät Nam Thanh Nieân Caùch Maïng Ñoàng Chí Hoäi " thaønh " Ñoâng Döông Coäng Saûn Ñaûng – Indochinese Communist Party " ñeå ra maët hoaït ñoäng , ñaáu tranh theo ñöôøng loái, chính saùch cuûa phong traøo coäng saûn toaøn caàu.

* Naêm 1930, Ñaûng Tröôûng Nguyeãn Thaùi Hoïc, laõnh ñaïo Vieät Nam Quoác Daân Ñaûng khôûi nghiaõ vuõ trang ( Rising up in arms ) choáng Phaùp taïi Tænh Yeân Baùi, mieàn thöôïng du Baéc Vieät vaøo ngaøy 10 thaùng 2, nhöng thaát baïi vì löïc löôïng khoâng caân xöùng, löïc löôïng quaân ñoäi Phaùp ñöôïc trang bò vuõ khí toái taân vaø maïnh hôn gaáp nhieàu laàn. Laõnh Tuï Nguyeãn Thaùi Hoïc cuøng caùc nhaân vaät laõnh ñaïo cuaû Ñaûng , 13 ngöôøi, bò baét vaø bò xöû töû: chaët ñaàu baèng maùy cheùm ( Guillotine ) ngaøy 17 – 6 – 1930. Nguyeãn Thaùi Hoïc cuøng caùc ñoàng chí bình thaûn, hieân ngang böôùc leân maùy cheùm, khoâng chuùt sôï haõi. Nguyeãn Thaùi Hoïc coøn ñeå laïi cho haäu theá caâu noùi baát huû " Khoâng thaønh coâng thì cuõng thaønh nhaân ". OÂng muoán noùi: khoâng ñaït ñöôïc muïc tieâu cuûa ñaïi cuoäc thì ít nhaát cuõng xöùng ñaùng laøm moät ngöôøi con yeâu nöôùc cuûa Ñaát Meï Vieät Nam.

* 1932, Vua Baûo Ñaïi töø Phaùp trôû veà nöôùc ñeå thöïc söï ñieàu haønh vieäc nöôùc vôùi hi voïng ngöôøi Phaùp seõ giuùp OÂng cai trò ñaát nöôùc moät caùch toát hôn, nhöng ngöôøi Phaùp phaûi baûo veä quyeàn lôïi cuûa nöôùc Phaùp tröôùc heát. Do ñoù oâng Baûo Ñaïi cuõng chaúng laøm gì ñöôïc gì cho Ñaát Nöôùc nhö OÂng muoán, trong khi caùc toå chöùc ñaáu tranh choáng Phaùp ngaøy moät lan roäng, maïnh meõ hôn bao giôø, laøm cho OÂng Baûo Ñaïi caøng theâm luùng tuùng, nhaän roõ laø mình khoâng coù thöïc quyeàn.
 

* Naêm 1940, Theá Chieán thöù 2 lan traøn sau khi buøng noå, quaân ñoäi Nhaät Baûn tieán vaøo Vieät Nam, theá ñöùng cuûa Phaùp bò ñe doïa neân Phuïc Quoác Quaân ( Reconquering troops) Vieät Nam khôûi binh ñaùnh Phaùp ôû nhieàu nôi taïi mieàn thöôïng du Baéc Vieät, döïa löng vaøo Trung Hoa Quoác Daân Ñaûng. Khoaûng thôøi gian naøy laø cô hoäi thuùc ñaåy phong traøo Caùch Maïng taïi Vieät Nam buøng leân, nhaèm giaønh quyeàn Ñoäc laäp, Töï Do cho quoác gia, daân toäc.

* Ngaøy 10 -5 -1941 : Sau cuoäc Hoäi Nghò Ñaûng Coäng Saûn taïi Paùc Boù, laø Trung Taâm Chæ Huy cuûa Nguyeãn AÙi Quoác, ôû mieàn cöïc Baéc Vieät Nam, " Maët Traän Vieät Nam Ñoäc laäp Ñoàng Minh- Vietnam Independence League " goïi taét laø "Vieät-Minh " ñöôïc thaønh laäp, nhaèm loâi cuoán caùc löïc löôïng quoác gia choáng Phaùp rieâng reõ khoù thaønh coâng, keát hôïp laïi thaønh moät löïc löôïng lôùn maïnh coù toå chöùc chaët cheõ, nhöng döôùi söï laõnh ñaïo chính yeáu laø cuûa Nguyeãn AÙi Quoác. Hoï Nguyeãn ra leänh cho Voõ Nguyeân Giaùp thaønh laäp löïc löôïng voõ trang, toå chöùc chieán tranh du kích , nhaèm vaøo nhöõng nôi yeáu keùm cuûa quaân Phaùp maø ñaùnh. Ñieàu naøy chöùng toû Nguyeãn AÙi Quoác vaø Ñaûng Coäng Saûn coù Saùch-Löôïc (Policy & Strategy ) ñaáu tranh khoân kheùo vaø höõu hieäu ( effective ) hôn nhieàu toå chöùc ñaáu tranh quoác gia khaùc cuõng trong giai ñoaïn naøy.

Sau ñoù (1942 ), Nguyeãn AÙi Quoác sang gaëp Laõnh Tuï cuûa Trung Hoa, laø Töôûng Giôùi Thaïch ( Chiang Kai-shek ) xin giuùp ñôõ phöông tieän, noùi laø ñeå cuøng vôùi Trung Hoa choáng Nhaät Baûn, nhöng chính yeáu laø phaùt trieån löïc löôïng voõ trang cuûa coäng saûn. Töôûng Giôùi Thaïch ñaõ coù chính saùch cho Vieät Nam, laïi bieát roõ Nguyeãn AÙi Quoác laø coäng saûn neân cho ngöôøi baét giam 13 thaùng. Luùc naøy, Vieät Nam Caùch Maïng Ñoàng Minh Hoäi ( The Vietnam Revolutionary League ), ñöôïc thaønh laäp vôùi söï giuùp dôõ moïi maët cuûa Töôûng Giôùi Thaïch ñeå choáng Nhaät ôû Vieät Nam vaø sau naøy, khi Ñoàng Minh ñaùnh baïi Nhaät Baûn thì toå chöùc naøy seõ keát hôïp vôùi caùc löïc löôïng khoâng coäng saûn giaønh chính quyeàn taïi Vieät Nam. Ñoàng Minh Hoäi khoâng thaønh coâng trong söù maïng ñöôïc giao phoù neân Nguyeãn AÙi Quoác thuyeát phuïc chính quyeàn Töôûng Giôùi Thaïch laø seõ choáng Nhaät theo ñöôøng loái cuûa Hoï Töôûng. Vì nhu caàu choáng Nhaät, Nguyeãn AÙi Quoác ñöôïc thaû vaø trôû veà Vieät Nam, tieáp tuïc laõnh ñaïo löïc löôïng coäng saûn ñaáu tranh khoâng theo ñöôøng loái cuûa Hoï Töôûng maø theo ñöôøng loái cuûa chính mình, vôùi caùi teân môùi Hoà Chí Minh ( Ho, the Enlightened One ) naèm trong phong traøo coäng saûn quoác teá. Vì Hoï Hoà choáng Nhaät thöïc söï taïi Vieät Nam cho neân OÂng ta ñaõ nhaän ñöôïc söï giuùp ñôõ cuûa Trung Hoa vaø caû Hoa Kyø qua cô quan OSS (tieàn thaân cuûa CIA sau naøy ) ñeå caàm chaân quaân ñoäi Nhaät Baûn taïi vuøng naøy theo yù muoán cuûa phe Ñoàng Minh. Trong luùc naøy, Hoà Chí Minh bí maät ra leänh cho Voõ Nguyeân Giaùp duøng löïc löôïng nhaân daân vuõ trang ngaøy caøng phaùt trieån, tieâu dieät luoân caû caùc löïc löôïng quoác gia ( Nationalist forces ) ñeå möu toan ñoäc chieám chính quyeàn khi Nhaät Baûn bò Ñoàng Minh ñaùnh baïi.

* Ngaøy 22 - 12 - 1944: Theo leänh cuûa Hoà Chí Minh, Voõ Nguyeân Giaùp thaønh laäp Trung ñoäivoõ trang tuyeân truyeàn ( Armed propaganda section ) goàm 34 ngöôøi, laøm Leã Tuyeân Theä xuaát quaân taïi xaõ Taân Traøo, vaø chæ 2 ngaøy sau, taán coâng ñaùnh chieám vaøi ñoàn binh cuûa Phaùp ôû Baéc Vieät Nam, luùc ñoù tinh thaàn ñaõ suy suïp , gaây tieáng vang vaø phaùt trieån löïc löôïng voõ trang baèng caùch " laáy suùng ñòch tieâu dieät ñòch ". Keá hoaïch naøy cuûa con caùo giaø Nguyeãn AÙi Quoác ñaõ thaønh coâng roõ raøng.

4.- Cuoäc ñaûo chính ngaøy 9 - 3 - 1945 :

Theá chieán thöù 2 buøng noå laø thôøi cô thuaän lôïi cho caùc nöôùc thuoäc ñòa treân theá giôùi, trong ñoù coù Vieät Nam, noåi leân giaønh Ñoäc Laäp vaø Töï Do vì chính quyeàn cuûa caùc nöôùc cai trò bò loâi cuoán vaøo cuoäc chieán lôùn lao naøy. Chính quyeàn cai trò cuûa Phaùp taïi Vieät Nam bò maát lieân laïc vôùi chính phuû Phaùp ôû AÂu Chaâu khi phaùo binh ( Artillery ) cuûa phaùt xít Ñöùc noå nhö möa baõo beân bôø soâng Rhine/ Rhin - con soâng daøi nhaát ôû AÂu Chaâu, chaåy qua 6 quoác gia cuûa luïc ñòa naøy – khi khoâng quaân Nhaät Baûn oanh kích caên cöù cuûa caùc quoác gia Ñoàng Minh (choáng phaùt –xít Ñöùc-YÙ-Nhaät ) taïi Thaùi Bình Döông (Pacific Ocean ).

Ñeå giöõ vöõng chính quyeàn, thöïc daân Phaùp ( French Colonialists ) ra söùc baét bôù tuø ñaày caùc chính trò phaïm vaø thaúng tay ñaøn aùp caùc phong traøo ñaáu tranh, khôûi nghóa. Tuy nhieân caùc phong traøo ñaáu tranh noåi daäy vaãn khoâng ngöøng buøng leân. ÔÛ Nam Boä, Leâ Hoàng Phong vaø vôï laø Nguyeãn Thò Minh Khai , caáp laõnh ñaïo cuûa Ñaûng Coäng Saûn, sau Hoàø Chí Minh, vaän ñoäng, hoâ haøo daân chuùng khôûi nghóa, giaønh chính quyeàn. ÔÛ Thöôïng Du Baéc Vieät, OÂng Ñoäi Cung chæ huy quaân ñoäi Baûo-An ( cuûa Phaùp ) chieám Ñoàn Binh taïi Ñoâ Löông. Phuïc Quoác Quaân do Thuû Laõnh Traàn Trung Laäp chæ huy, töø ñaát Trung Hoa keùo veà ñaùnh chieám Tænh Laïng Sôn. Tình hình caøng theâm roái ren, hoãn loaïn. Daân chuùng Vieät Nam phaûi chòu chung söï khoå sôû cuøng cöïc do quaân phaùt xít Nhaät gaây ra vaø söï ñaøn aùp taøn baïo cuûa chính quyeàn Phaùp cai trò. Bao nhieâu luùa gaïo ñeå soáng ñeàu bò quaân Nhaät thu veùt ñeå aên, quaân Phaùp thu veùt laäp kho döï tröõ chôø ngaøy quaân Ñoàng Minh ñoå boä vaøo Vieät Nam. Caû Nhaät laãn Phaùp ñeàu duøng moïi caùch trieät nguoàn soáng cuûa daân chuùng Vieät Nam, nhaèm tieâu dieät söùc ñeà khaùng, noåi daäy choáng quaân xaâm löôïc. Ruoäng ñaát saûn xuaát luùa gaïo bò tröng duïng ( requisitioned ) ñeå troàng caùc caùc loaïi caây: boâng, gai, thaàu daàu vv... cung öùng cho nhu caàu chieán tranh cuûa Nhaät. Quan laïi nhaân dòp "Ñuïc nöôùc thaû caâu - Fishing in troubled waters " tha hoà vô veùt, daân chuùng voâ cuøng caêm hôøn, baát maõn cô hoà khoâng coøn chòu noåi. Theâm vaøo ñoù , moät naïn ñoùi voâ tieàn khoaùng haäu ( Unparalleled Famine ) xaåy ra khaép nôi taïi Baéc vaø mieàn Trung Vieät Nam, laøm cheát gaàn 2 trieäu ngöôøi, xaùc cheát naèm raûi raùc khaép thaønh thò ñeán thoân queâ, ñaàu ñöôøng, xoù chôï, beân veä ñöôøng, coù nhöõng ngöôøi saép cheát vaãn coøn coá raùng böùt coû, cho vaøo mieäng theo phaûn xaï sinh toàn ( Surviving reflex ), coù nhöõng treû em thô daïi saép cheát vì ñoùi söõa nhöng vaãn coøn oâm cöùng ngöôøi Meï tìm söõa buù trong luùc ngöôøi Meï ñaõ cheát cöùng töø luùc naøo. Löûa caêm thuø Nhaät-Phaùp daâng leân nguøn nguït.

* Saùng ngaøy 9 - 3 -1945, quaân Nhaät laøm moät cuoäc ñaûo chaùnh, vaø chæ trong voøng 24 giôø, toaøn theå boä maùy cai trò cuûa Phaùp taïi Vieät Nam hoaøn toaøn xuïp ñoå. Ngöôøi Nhaät tung ra khaåu hieäu " Chaâu AÙ cuûa ngöôøi AÙ Chaâu " ñeå loâi cuoán daân chuùng Vieät Nam sau 80 naêm soáng kieáp noâ leä döôùi söï cai trò cuûa ngöôøi da traéng phöông Taây. Ngöôøi Nhaät khoân ngoan tìm giaûi phaùp ( Solution ) : chính phuû cuûa Ngöôøi Vieät Nam cai trò ñaát nöôùc Vieät Nam trong luùc Nhaät Baûn phaûi lo ñoái ñaàu vôùi cuoäc Theá Chieán höùa heïn nhieàu traän ñaùnh quyeát lieät, khuûng khieáp. Chính Phuû Traàn Troïng Kim ra ñôøi, goàm nhieàu nhaân vaät coù ñöùc, coù taøi, do Hoïc giaû (Scholar ) Traàn Troïng Kim laøm Thuû Töôùng. Duø theá naøo ñi nöõa cuõng laø chính phuû cuûa ngöôøi Vieät Nam, neân ñöôïc söï hoan ngheânh nhieät lieät cuûa daân chuùng khaép nöôùc, töø Baéc vaøo Nam. Chính phuû Traàn troïng Kim choïn Quoác Kyø vaø Quoác ca cho nöôùc Vieät nam môùi. Boä Tröôûng Giaùo Duïc, Giaùo Sö Thaïc Só Hoaøng Xuaân Haõn ñöa ra ngay 1 chöông trình giaùo duïc môùi, hoaøn toaøn baèng tieáng Vieät, moïi coâng vaên giaáy tôø cuûa cô quan coâng quyeàn ñeàu baèng tieáng Vieät. Boä tröôûng Noäi Vuï, Baùc Só Traàn Ñình Nam, taåy ueá boä maùy chính quyeàn töø treân xuoáng döôùi, loaïi tröø moïi quan chöùc tham nhuõng, xoùa boû moïi taøn tích cuûa cheá ñoä thöïc daân Phaùp ñeå laïi, môøi ngöôøi taøi gioûi ra giuùp nöôùc. Giaùo Sö Phan Anh, Boä Tröôûng Thanh Nieân, dieãn thuyeát, keâu goïi daân chuùng, thanh nieân tuoåi treû haõy ñöùng leân xaây döïng laïi ñaát nöôùc, phaùt huy tinh thaàn yeâu nöôùc, ñöa Vieät Nam tieán leân con ñöôøng phoàn thònh vaø huøng cöôøng. Baàu trôøi Haø Noäi nhö muoán vôõ tung ra trong nhöõng tieáng hoâ vang, nhöõng caùnh tay giô leân, bieåu hieän moät tinh thaàn Vieät Nam môùi, daân toäc Vieät nam quyeát chí tieán leân .

* Tröôùc tình theá naøy, caùc Ñaûng Phaùi quoác gia haàu heát laïi deø ñaët, nghe ngoùng, doø xeùt thaùi ñoä cuûa ngöôøi Nhaät. Moät ñieàu thaät ñaùng tieác ! Rieâng Ñaûng Coäng Saûn, vì toå chöùc chaët cheõ hôn, ñöôïc söï yeåm trôï cuûa Quoác Teá Coäng Saûn, coù cô sôû khaép nôi, ñöôïc huaán luyeän kyõ löôõng chu ñaùo, ngöôøi laõnh ñaïo laïi khoân ngoan, möu löôïc, nhieàu thuû ñoaïn cho neân khaùc haún, hoï naém laáy cô hoäi naøy, taêng cöôøng gaáp ruùt caùc hoaït ñoäng coâng khai cuõng nhö ngaám ngaàm, phaùt trieån löïc löôïng quaàn chuùng ( Masses’ forces ), thaønh laäp caùc Ñoaøn Theå chính trò naèm trong " Maët Traän Vieät Minh ", voõ trang thoâ sô : gaäy goäc, giaùo maùc, löôõi leâ, dao gaêm, maõ taáu, vaøi quaû löïu ñaïn, maáy khaåu suùng cuûa Taàu, cuûa Taây söû duïng töø hoài Theá Chieán thöù I, lieân tuïc bieåu tình, ñaáu tranh vôùi khaåu hieäu " Ñaùnh Phaùp, ñuoåi Nhaät ", ñaùp öùng ñuùng vôùi taâm lyù quaàn chuùng ñang caêm thuø Nhaät-Phaùp. Hoï chaën baét caùc taàu buoân chuyeân chôû thöïc phaåm, daàu aên, daàu thaép saùng, vaät duïng haøng ngaøy vv... löu thoâng treân caùc soâng lôùn, nhaát laø ôû Mieàn Baéc, roài duøng loa keâu goïi daân chuùng quanh vuøng, töï do ñeán laáy thoaûi maùi ñem veà maø aên, maø duøng. Laøng naøy ñoàn ñaïi ñeán laøng khaùc, daân chuùng keùo tôùi ñoâng nhö kieán. Chính keû vieát baøi naøy ñaõ taän maét chöùng kieán caûnh töôïng noùi treân.Trong luùc ñang thieáu ñoùi cuøng cöïc maø ñöôïc nhö vaäy thì daân naøo maø chaúng theo ? Coäng saûn khoân ngoan, möu löôïc, thuû ñoaïn nhö theá cho neân ñaõ chinh phuïc ñöôïc khoái daân chuùng ñoâng ñaûo, khoâng nhöõng baèng caùch khích ñoäng loøng yeâu nöôùc, ñaùnh Taây, ñuoåi Nhaät, giaûi phoùng daân toäc maø coøn qua con ñöôøng " laõnh ñaïo bao töû quaàn chuùng " nöõa. Ngöôøi daân luùc ñoù ñaïi ña soá khoâng caàn bieát coäng saûn laø caùi gì, hoï chæ caàn ñöôïc no côm, aám aùo, khoâng bò aùp böùc, boùc loät. thoaùt caûnh noâ leä cuûa Phaùp, cuûa Nhaät maø thoâi.

* Nhaät baét buoäc phaûi ñaàu haøng voâ ñieàu kieän ( unconditionally surrendered ) tröôùc löïc löôïng Ñoàng Minh ngaøy 13 -8 -1945, sau khi 2 quaû bom nguyeân töû cuûa Myõ neùm xuoáng, laøm tieâu tan 2 thaønh phoá lôùn vaø quan troïng veà chieán tranh cuûa Nhaät laø Hiroshima vaø Nagasaki.

* Phaùp vaø Nhaät khoâng coøn cai trò Vieät Nam nöõa, Vieät Nam nhö moät caùi nhaø boû khoâng vì chính phuû Traàn Troïng Kim khoâng coù Boä Quoác Phoøng, khoâng coù quaân ñoäi, chæ laøm ñöôïc vieäc khi coøn quaân ñoäi Nhaät baûn ñöùng ñaèng sau löng maø thoâi. Theá laø hai löïc löôïng : Moät beân laø Maët Traän Vieät Minh cuûa Ñaûng Coäng Saûn, vôùi Hoà Chí Minh laø Laõnh Tuï,ï laõnh ñaïo veà chính trò, lieân laïc vôùi quoác teá, coù Voõ Nguyeân Giaùp laõnh ñaïo löïc löôïng quaân söï, coøn moät beân laø Ñaïi Vieät Quoác Gia Lieân Minh, moät Maët Traän quoác gia bao goàm nhieàu Ñaûng Phaùi maø noøng coát laø Vieät Nam Quoác Daân Ñaûng vaø Ñaïi Vieät Quoác Xaõ, tranh nhau giaønh chính quyeàn.

Maët Traän Vieät Minh, do Ñaûng Coäng Saûn laõnh ñaïo, vôùi laõnh tuï laø Hoà Chí Minh, khoân ngoan, möu meïo, thuû ñoaïn gheâ gôùm, coäng saûn laïi coù nhieàu caùn boä, ñaûng vieân ñöôïc huaán luyeän thuaàn thuïc, coù cô sôû ôû khaép nôi, töø thaønh thò ñeán thoân queâ cho neân luùc naøy, coäng saûn nhanh tay hôn, chæ huy caùc cuoäc noåi daäy cöôùp chính quyeàn ôû haàu heát khaép nôi, ôû Tænh Thaønh cuõng nhö ôû caùc Phuû Huyeän. Chæ trong voøng maáy ngaøy töø 15 ñeán 19 thaùng 8- 1945, boä maùy chính quyeàn môùi coi nhö naèm goïn trong tay Vieät-Minh Coäng Saûn. Ngaøy 25 thaùng 8 Vua Baûo Ñaïi thoaùi vò ( abdicated ), chính phuû Traàn troïng Kim bò giaûi taùn . Chính Phuû laâm Thôøi ( Temporary / provisional Government ) do Hoà Chí Minh laøm Chuû Tòch ( President ) , coù caùc nhaân vaät thuoäc cô quan OSS cuûa Hoa Kyø ñöùng beân caïnh ( September 2- 1945, in Hanoi, withAmerican OSS Officials at his side, Ho Chi Minh Proclaims The Independent Democratic Republic of Vietnam... ) ra maét daân chuùng Haø Noäi ngaøy 2 thaùng 9 – 1945, trong baàu khoâng khí Caùch Maïng, giaûi phoùng daân toäc soâi noåi nhö muoán laøm vôõ tung Haø Noäi, vaø Nöôùc Vieät Nam Daân Chuû Coäng Hoøa ra ñôøi töø giôø phuùt ñoù ... Hoa Kyø thì phaân vaân, khoù xöû : khoâng muoán cheá ñoä thuoäc thuoäc ñòa cuûa Phaùp toàn taïi, nhöng Hoa Kyø cuõng khoâng muoán Vieät Nam rôi vaøo quyõ ñaïo cuûa Phong Traøo coäng saûn Quoác Teá, moät moái ñe doïa coøn nguy hieåm hôn caû Phaùt Xít Ñöùc - YÙ - Nhaät nöõa (... the U.S. Government at this time is in a quandry : not wanting to support French colonialism but not wanting to turn Vietnam over to a Communist Administration... ), nhöng bueát laøm sao vaøo luùc naøy ?

Maët Traän Vieät Minh, do Coäng Saûn laõnh ñaïo, vôùi tay laõnh tuï toái cao laø Hoà Chí Minh, khoân ngoan, möu moâ, thuû ñoaïn, laõo luyeän kinh nghieäm ñaáu tranh, naém baét tình hình chaët cheõ ñeå quyeát ñònh haønh ñoäng, vôùi Voõ Nguyeân Giaùp, ñöôïc nhieàu nhaân vaät quan troïng, saùch vôû treân theá giôùi coâng nhaän laø 1 thieân taøi quaân sö, ñaõ cöôùp chính quyeàn moät caùch mau leï trong luùc caùc Ñaûng Phaùi quoác gia khoâng theo kòp chuyeän ñoù neân ñaõ boû maát cô hoäi ngaøn naêm moät thuôû,û ñeå cho sau naøy xaåy ra quaù nhieàu roái loaïn , thieät haïi kinh khuûng, vaø Ñaát Nöôùc cuõng nhö Daân Toäc Vieät Nam phaûi ñaém chìm trong beå khoå cho tôùi taän baây giôø ...