Lòch söû nöôùc Myõ:
Trieàu Ñaïi Toång Thoáng Coù Moät Khoâng Hai
Phan Ñöùc Minh
 
Coi lòch söû nöôùc Myõ, ta thaáy cuoäc ñôøi vaø "Trieàu Ñaïi " cuaû Ngaøi Richard Milhous Nixon , ta thöôøng goïi Richard Nixon, quaû thöïc coù nhöõng chuyeän laï kyø coù moät khoâng hai trong Lòch Söû cuaû quoác gia ñöôïc coi laø môùi meû nhöng laïi phaùt trieån mau vaø trôû neân giaàu maïnh haøng ñaàu theá giôùi ngaøy nay : Hoa Kyø.

1.- Vaøi neùt veà oâng Richard Nixon : OÂÂng Nixon sinh ngaøy 9 thaùng 1 naêm 1913 taïi Yorba Linda, bang California. Nôi sinh cuaû oâng laø moät noâng traïi chuyeân troàng chanh (Ñeå ta vaét vaøo toâ phôû boø hoaëc toâ buùn Hueá vaø saøi cho ñuû thöù treân ñôøi ñoù ), vuøng ngoaïi oâ thaønh phoá Los Angeles, ñoâng ngöôøi, ñoâng xe coä vaø ñöôïc keå laø moät trong nhöõng thaønh phoá lôùn vaø… ña söï nhaát nöôùc Myõ. Caùc baäc tieàn nhaân trong doøng hoï cuaû oâng laø nhöõng ngöôøi soáng ôû mieàn Ñoâng nöôùc Myõ, nhöng veà sau con chaùu cöù di chuyeån daàn veà höôùng Taây Nam ñeå sinh soáng. OÂng Nixon toát nghieäp Tröôøng Whittier College, California, sau ñoù trôû ngöôïc laïi mieàn Ñoâng ñeå hoïc Luaät. Hoài coøn laø hoïc sinh Trung Hoïc vaø sinh vieân Ñaïi Hoïc, oâng ñaõ ñöôïc coi laø moät tay huøng bieän soá daùch , voâ ñòch trong caùc cuoäc tranh luaän. OÂng coù theå ñöùng veà baát cöù phe naøo ñeå tranh luaän, vaø keát cuoäc oâng vaãn thaéng nhö thöôøng ( In both high school and college, Nixon was a champion debater." He could take any side and win ," said his debating coach ). Chaúng theá maø sau naøy, khi laøm Toång Thoáng, oâng ñaõ môû maøn ñi du thuyeát thaønh coâng ôû Trung Quoác, sau bao nhieâu naêm hai nuôùc Myõ vaø Trung Quoác ñöôïc coi laø hai keû thuø ñòch , khoâng theå…ngoù maët nhau . 

2.- Cuoäc ñôøi chính trò cuaû oâng Nixon : Sau thôøi gian phuïc vuï Haûi Quaân, trong Theá Chieán thöù 2, oâng trôû veà queâ nhaø ôû California vaø ñöôïc baàu laøm Daân Bieåu Haï Vieän Lieân bang naêm 1946. Nhöõng thaønh quaû cuaû tinh thaàn choáng coäng saûn cuaû oâng trong coâng vieäc, trong caùc cuoäc vaän ñoäng, giöõa luùc hieåm hoïa coäng saûn ñang ñe doïa lan traøn khaép nôi treân hoaøn caàu, ñaõ ñöa oâng vaøo Thöôïng Vieän Hoa Kyø. Keá ñoù oâng trôû thaønh Phoù Toång Thoáng Hoa Kyø khi ñöùng chung lieân danh vôùi öùng cöû vieân Toång Thoáng Eisenhower , ngöôøi huøng ñaõ daùnh thaéng Phaùt Xít Ñöùc treân chieán tröôøng AÂu Chaâu moät caùch voâ cuøng veû vang oanh lieät.

Theá laø tröôùc khi trôû thaønh vò Toång Thoáng thöù 37 cuaû Hieäp Chuûng Quoác Hoa Kyø, oâng Nixon ñaõ töøng laøm : Luaät Sö ( Raát nhieàu Toång Thoáng Myõ ñaõ töøng laøm ngheà naøy tröôùc khi vaøo Toaø Baïch OÁc ), Daân bieåu trong Haï Vieän Lieân Bang, Thöôïng Nghò Só Lieân bang, Phoù Toång Thoáng.

OÂng thuoäc " Moân phaùi Dieàu Haâu " cuaû Ñaûng Coäng Hoaø vôùi tinh thaàn choáng Coäng Saûn tôùi nôi tôùi choán, tuy coù hôi… keït trong coâng cuoäc choáng Coäng taïi ñaát nöôùc Vieät Nam chuùng ta. 

Thôøi gian laøm Toång Thoáng cuaû oâng coù hôi khaùc ngöôøi ta laø töø ngaøy 20 thaùng 1 naêm 1969 ñeán ngaøy 9 thaùng 8 - 1974, töùc laø 1 nhieäm kyø thì dö chuùt ñænh, maø 2 nhieäm kyø thì thieáu khaù naëng . OÂng Nixon töø traàn tröôùc ñaây khoâng bao laâu vaø ñöôïc ñöa veà choân caát taïi queâ nhaø, nôi oâng ñaõ ñöôïc sinh ra vaø lôùn leân : Yorba Linda, California.

Naêm 1960, oâng Nixon, thuoäc Ñaûng Coäng Hoaø, ra tranh cöû Toång Thoáng, ñuïng ñaàu vôùi ñoái thuû Daân Chuû tuoåi treû, taøi cao ( laïi coøn ñeïp trai nöaõ ) John Fitzgerald Kennedy. Trong 4 cuoäc tranh luaän ñöôïc tröïc tieáp truyeàn hình cho daân chuùng Myõ coi ( vaø cho baø con thieân haï, theá giôùi coi nhôø moät chuùt ) , nhaø huøng bieän caùo giaø Nixon ñaõ thua nhaø huøng bieän treû tuoåi, ñeïp trai Kennedy ( ñöôïc cöû tri phaùi nöõ meâ cheát boû ) thaáy roõ, vaø cuoái cuøng thì oâng Kennedy ñaõ… hieân ngang vaø anh duõng böôùc voâ Nhaø Traéng, ñeå laøm Toång Thoáng thöù 35 ( con soá hôi…kî moät chuùt, nhöng haïp vôùi Ngaøi Kennedy ) cuaû Hieäp Chuûng Quoác Hoa Kyø ( Running for President in 1960, , Nixon was the loser to John. F. Kennedy in four televised debates and in the race for President )

Hai naêm sau, oân laïi baøi vôû voõ ngheä, Ngaøi Nixon nhaø ta nhaåy ra ñaáu keo nöaõ, nhöng ôû caáp nhoû hôn laø Thoáng Ñoác Tieåu Bang California. Vaäy maø vaãn thua môùi ñau chôù. Maáy anh thaày boùi aám ôù thì baûo laø caùi maïng cuaû oâng chæ laøm ñeán Phoù Toång Thoáng ( Nhôø ñöùng keù sau löng ngöôøi huøng Eisenhower ) laø heát côõ thôï moäc roài. Sau caùi vuï thaát cöû vaøo Dinh Thoáng Ñoác California, Ngaøi Nixon coi boä chaùn ngaùn vôùi caùi ngheà nghieäp maàn chính trò cho neân oâng boû ñi New York gia nhaäp vaøo Moät Toå Hôïp Luaät Sö maàn aên, laøm bi-zi-nít. Nhöõng naêm sau ñoù, ít ngöôøi coøn nghe ñeán teân oâng. 

Theá roài, ñuøng moät caùi, OÂng Nixon baát ngôø trôû laïi saân khaáu chính trò vaøo naêm 1968, khi maø cuoäc chieán tranh ôû Vieät Nam ñaõ leo thang leân ñeán taän ñænh cao. Toång Thoáng Lyndon B. Johson, Daân Chuû, khoâng ra taùi öùng cöû nöaõ vì thaáy khoâng ra chi trong cuoäc chieán Vieät Nam : khoâng thaéng ôû chieán tröôøng maø ôû haäu phöông Hoa Kyø thì tình hình naùt beùt nhö töông Taàu, töø trong Quoác Hoäi cho ñeán ngoaøi ñöôøng phoá, nhaát laø taïi caùc Tröôøng Ñaïi Hoïc ( Phong traøo phaûn chieán do Ñaûng Coäng Saûn Myõ chuû tröông vaø laõnh ñaïo theo chieán löôïc ñaáu tranh toaøn caàu cuaû Ñeä Tam Quoác teá Coäng saûn - Global Struggling Strategy of The Third International ). Thaáy Phoù Toång Thoáng Hubert Humphrey , Daân Chuû, ra öùng cöû Toång Thoáng thay choã cho Toång Thoáng Lyndon Johson, khoâng phaûi laø ñoái thuû naëng kyù, trong giai ñoaïn chieán tranh daàu soâi löaû boûng vaø beá taéc ôû Vieät Nam, ñang gaây nhieàu baát lôïi cho Ñaûng Daân Chuû, OÂng Nixon tung ra moät chieán dòch vaän ñoäng tranh cöû raát chi laø thuaän lôïi ngon laønh ñeå roài thaéng öùng cöû vieân Daân Chuû Hubert Humphrey saùt nuùt. 

Trong nhieäm kyø ñaàu tieân, 20 thaùng 1-1969 ñeán ngaøy 20-1-1973, vôùi tình hình nöôùc Myõ luùc ñoù, oâng Nixon ñöôïc coi laø ñaõ ñaït ñöôïc thaønh quaû, ñöôïc troâng thaáy nhöõng thaønh coâng voâ cuøng toát ñeïp cho nöôùc Myõ : 

1.- Thöïc hieän ñöôïc keá hoaïch ruùt quaân ra khoûi vuõng laày Vieät Nam khi maø chính giôùi Myõ thaáy raèng theo ñuoåi cuoäc chieán tranh ñoù, ñoái ñaàu vôùi Lieân Soâ vaø Trung Quoác, vôùi caû phong traøo coäng saûn theá giôùi, vôùi nhöõng ngöôøi coäng saûn cuoàng tín ôû Vieät Nam saün saøng chieán ñaáu ñeán ngöôøi daân cuoái cuøng, thì nöôùc Myõ khoâng cheát cuõng bò thöông naëng ñeán heát thuoác chöaõ … Nhôø ñoù maø oâng ñaõ laøm dòu bôùt ñöôïc tình hình hoãn loaïn ôû nöôùc Myõ ñang xaåy ra ôû khaép moïi nôi : trong Quoác Hoäi, ngoaøi ñöôøng phoá, taïi caùc Tröôøng Ñaïi Hoïc, laøm cho tinh thaàn, noäi boä nöôùc Myõ bò chia naêm xeû baåy, quaân ñoäi chaùn naûn, thanh nieân baát phuïc tuøng leänh thi haønh quaân dòch vv…

Hieäp ñinh ngöøng baén trong chieán cuoäc Vieät Nam ñöôïc chính thöùc coâng boá naêm 1973, sau khoaûng 4 naêm tranh caõi kòch lieät taïi Hoäi nghò Baøn troøn 4 beân : Hoa Kyø - Haø Noäi - Saøi Goøn - Maët Traän Giaûi Phoùng Mieàn Nam ( Front for the Liberation of South Vietnam ).

2.- OÂng Nixon ñaõ laøm döôïc 1 vieäc voâ cuøng to lôùn vaø quan troïng ñoái vôùi Lòch Söû Hoa Kyø treân maïêt traän ngoaïi giao : Ñoù laø OÂng Nixon ñaõ môû ñöôïc con ñöôøng ñi du thuyeát taïi Trung Quoác vaø Lieân Soâ (trong naêm 1972 ) laø 2 cöôøng quoác thuø ñòch cuaû Hoa Kyø luùc naøo cuõng tìm caùch huûy dieät cho baèng ñöôïc Hoa Kyø, thaønh luyõ vöõng maïnh nhaát cuaû Theá Giôùi Töï Do , hay noùi theo kieåu coäng saûn , thaønh luyõ cuoái cuøng cuaû Cheá Ñoä Tö Baûn ñeå Coäng Saûn Hoaùù toaøn caàu. 

Chính 2 ñieàu quan troïng naøy ñaõ giuùp oâng Nixon taùi ñaéc cöû nhieäm kyø 2 vaøo cuoái naêm 1972. Ñoù laø chöa keå ñeán ñieàu ñaõ goùp phaàn laøm cho nhieäm kyø 1 cuaû OÂng Nixon theâm phaàn saùng choùi treân neàn trôøi quoác teá : Phi haønh gia khoâng gian cuaû Myõ, Neil Armstrong, chæ huy chuyeán du haønh thaùm hieåm maët traêng cuaû Phi Thuyeàn Apollo 11, ñi cuøng Edwin Aldrin, laø nhaân vaät ñaàu tieân cuaû loaøi ngöôøi ñaët chaân leân maët traêng vaøo ngaøy 20 -7 - 1969 ( U.S. Astronaut Neil Armstrong became the first man to land on the moon, July 20, 1969. Armstrong was Commander of the famous Apollo 11 mission ).

3.- Soâng coù khuùc, ngöôøi coù luùc : Caùc Cuï nhaø ta xöa nay vaãn noùi " Soâng coù khuùc, ngöôøi coù luùc ", y chang nhö maáy oâng baø ngöôøi Myõ thöôøng baûo " Every day is not Sunday " hay seâm seâm nhö theá " One cannot be always fortunate ". Coù maáy ai sung söôùng, ngon laønh suoát ñôøi ñöôïc ñaâu. Luùc ñöôïc ngon laønh, sung söôùng thì haõy raùng maø lo " Tu thaân, tích ñöùc - Improving oneself and Accumulating virtues " ñeå phoøng khi " Sa cô lôõ vaän - Having Misfortune " thì cuõng coøn coù choã, coù nôi ñeå maø soáng.

Cuoäc ñôøi OÂng Richard Nixon thaät laø long ñong laän ñaän treân con ñöôøng coâng danh, söï nghieäp. Theá roài cuõng coù luùc leân ñeán toät ñænh vinh quang. Leân ñeán ñoù roài chaúng leõ cöù ôû lì muoân naêm ôû caùi choã ñoù. Luaät Trôøi Ñaát ñaâu coù nhö theá ñöôïc! Caùi choã naøy gioáng y chang nhö phong traøo Coäng saûn theá giôùi. Sau Theá Chieán thöù 2 thì noù buøng ra khaép nôi treân theá giôùi, tuøm lum taø la, nhaát laø sau khi Coäng Hoaø Nhaân Daân Trung Hoa Quoác ( People’s Republic of China ) ra ñôøi trong söï vinh quang, oanh lieät, naêm 1949, vôùi caû tæ daân, vôùi haøng trieäu Hoàng Quaân cuoàng tín, thí maïng cuøi, roài coù vuõ khí nguyeân töû, töùc laø anh chaøng khoång loà Trung Coäng, thì ngöôøi ta thaáy laø Theá Giôùi Töï Do … heát thuoác chöaõ maát roài . Aáy vaäy maø … Soâng coù khuùc, ngöôøi coù luùc kia maø ! Saùch vôû cuaû OÂng Trôøi ñaõ ñònh nhö theá cho neân Caùi Toå, caùi thaønh trì, caùi noâi cuaû "Caùch maïng voâ saûn theá giôùi - Revolution of The International Proletariat " laø Lieân Bang Soâ Vieát, ñang ngon laønh, huøng cöôøng, döõ daèn laø theá boãng xuïp ñoå ñaùnh raàm ! moät caùi nhö bò ñoäng ñaát toaøn dieän vôùi cöôøng ñoä 9 chaám coù leû treân ñòa chaán keá Richter vaäy thoâi, keùo xuïp theo luoân 1 loâ laâu la ñeä töû, chæ coøn laïi vaøi teân trong tình traïng… ngaát ngö. OÂng Nixon nhaø ta cuõng khoâng thoaùt khoûi " Luaät Trôøi Ñaát " nhö theá. Coã xe 8 ngöïa keùo ( Xe Baùt Maõ, chôù hoång coù phaûi chæ co ù Töù Maõ ) cuaû OÂng Nixon ñang leân doác phaêng phaêng, ngon laønh, oai phong laãm lieät thì ñuøng ! moät caùi , tai hoïa ñoå aøo ñeán vôùi oâng tuøm lum, khoâng caùch naøo ñôõ Trôøi cho noåi : 

* OÂng Spiro T. Agnew, laøm Phoù cho OÂng Nixon, cuøng laø daân Coäng-Hoaø vôùi nhau taát nhieân, aên keù caùi vinh quang ñaéc cöû kyø 1 (1968 ) vaø nhieäm kyø 2 ( 1972 ) vôùi oâng Nixon, bò buoäc phaûi töø nhieäm vì tuøm lum thöù toäi, ñaùng voâ nhaø ñaù aên côm, aø queân, aên baùnh mì Sandwhich, Hamburger, Hot Dog hoùt - ñieác quaù : nhaän tieàn, nhaän baïc ñeå cho thieân haï ñöôïc höôûng ba caùi aân hueä linh tinh trong laõnh vöïc chính chò chính em, luùc Ngaøi coøn traán thuû ôû Dinh Thoáng Ñoác Bang Maryland cuõng nhö khi ngaøi ñaõ leân ngoâi Phoù Toång Thoáng. Ngoaøi ra Ngaøi laïi coøn bò keát toäi troán thueá, bò phaït tieàn vaø laõnh 1 caùi aùn treo ñeå laøm kyû nieäm ( Spiro T. Agnew was forced to resign when evidence indicated that he had received pay offs for political favors while holding office in Maryland and as Vice-President. He was convicted of income-tax evasion , fined and given a suspended sentence.) Cuõng ñau cho Ngaøi Toång Thoáng Nixon laém chôù, maát maët phe ta heát trôn. 

* Ngay tröôùc khi ñaéc cöû nhieäm kyø 2, Ngaøi Nixon ñaõ baét ñaàu thaáy ngöaù ngaùy chaân tay, mình maåy veà caùi vuï Boä Tö Phaùp loan baùo laø Cô Quan ñieàu tra Lieân Bang FBI seõ môû cuoäc ñieàu tra veà vuï xaâm nhaäp baát hôïp phaùp voâ toaø nhaø Watergate Building, Toång Haønh Dinh cuaû Ñaûng Daân Chuû taïi Thuû Ñoâ Hoa Thònh Ñoán… ( Justice Department announced FBI would investigate Watergate break-in - 1972 )…

Caûnh saùt baét ñöôïc 5 ngöôøi ñaøn oâng ñoät nhaäp vaøo Toaø nhaø Watergate Building ( cuaû phe noù, khoâng phaûi cuaû phe ta ), laép ñaët caùc duïng cuï ñeå nghe leùn chuyeän cuaû thieân haï. UÛy Ban Ñieàu Tra cuaû Thöôïng Vieän tìm ra söï thaät laø vuï naøy coù daây mô reã maù tôùi Ngaøi Toång Thoáng Nixon, vaø Ngaøi Toång Thoáng ñaõ che ñaäy vuï naøy mong cho noù chìm xuoàng luoân, nhöng ñaâu coù ñöôïc.Naêm 1974 thì UÛy Ban Tö Phaùp Haï Vieän laøm thuû tuïc truy toá , ñöa leân Thuôïng Vieän xeùt xöû ñeå baõi mieãn chöùc vuï Toång Thoáng cuaû Ngaøi Nixon nhaø ta ( thuû tuïc gioáng y chang nhö vuï beâ boái Monica Lewinsky cuaû Ngaøi Toång Thoáng Bill Clinton sau naøy vaäy ). Moät loâ quyù vò phuï taù cao caáp haøng ñaàu cuaû Ngaøi Nixon bò keát toäi hoái loä, gian laän , caûn trôû coâng lyù vaø bò toáng voâ nhaø ñaù naèm gôõ lòch.

Cuoái cuøng thì Ngaøi Toång Thoáng Nixon thaáy raèng che ñaäy, caûn trôû cuõng chaúng noåi nöaõ. Neáu ñeå cho Quoác Hoäi, töø Haï leân ñeán Thöông Vieän laøm thuû tuïc truaát pheá ( Impeachment Procedure ) thì nguy quaù, tieâu tan söï nghieäp heát trôn. Nghó ñi, tính laïi ñuû leõ thieät hôn, chæ coøn con ñöôøng duy nhaát " Töø nhieäm vi thöôïng saùch - Resignation is the best stratagem ".

Theá cho neân vaøo ngaøy 9 thaùng 8 naêm 1974, OÂng Nixon ñaønh chính thöùc khaên goùi gioù ñöa ra khoûi Toaø Baïch OÁc moät caùch ñau loøng, khoå daï ( Nixon himself resigned in disgrace on August 9,1974 ), keùo theo luoân 7 vò phuï taù thaân caän nhaát cuõng phaûi ra ñi vì bò keát toäi coù dính líu vaøo aâm möu Watergate (Seven presidential aides indicted in Watergate conspirancy and President Nixon resigned in1974 ).

Ñeán ñaây, ta thaáy " Trieàu ñaïi cuûa TT Nixon " quaû thöïc coù moät khoâng hai trong Lòch Söû Hoa Kyø ôû caùi choã : 

A.- Toång Thoáng Richard Nixon phaûi töø chöùc ra ñi trong söï ñau khoå trong loøng, ñeå veà queâ, khoâng troàng rau, nuoâi gaø, thì ít nhaát cuõng ñeå coù thì giôø nghieàn ngaãm veà caùi ...ba chìm baåy noåi, chín caùi leânh ñeânh cuaû cuoäc ñôøi laøm chính trò, vaø suy ngaãm veà caùi caâu " Every day is not Sunday ". 

B.- Tröôùc ñoù, Ngaøi Phoù Toång Thoáng, oâng Spiro T. Agnew, cuõng gioáng OÂng Soá 1 sau naøy , laø baét buoäc phaûi töø chöùc nhöng vì lyù do coù khaùc : coù lieân quan ñeán nhöõng chuyeän beâ boái tieàn baïc : nhaän hoái loä, troán thueá, ñaõ töøng bò ba toaø quan lôùn phaït tieàn vaø cho laõnh 1 caùi aùn treo ñeå laøm kyû nieäm. OÂng Phoù Agnew bò buoäc phaûi töø chöùc thì ai ngoài vaøo caùi gheá Phoù Toång Thoáng ñaây ? Theo tinh thaàn Hieán Phaùp thì khi Toång Thoáng cheát hay khoâng coøn khaû naêng laøm vieäc ñöôïc nöaõ thì Phoù Toång Thoáng leân thay. Choã naøy thì OÂ Keâ roài ! Khi caû 2 oâng , oâng soá 1 vaø oâng soá 2 cuøng cheát ( tæ duï nhö maùy bay chôû 2 oâng ñi loanh quanh ñaâu ñoù roài rôùt ñaùnh raàm! moät caùi, boác löaû chaùy aøo aøo vaø caû 2 oâng cuøng ñi luoân moät leøo thì sao ? Hieán Phaùp baûo raèng luùc ñoù thì Ngaøi Chuû Tòch Haï Vieän, töùc laø Ngaøi Speaker of The House leân thay, laøm Toång Thoáng. Theá nhöng ôû ñaây, chæ coù Ngaøi Phoù Toång Thoáng Spiro T. Agnew bò buoäc phaûi ra ñi thoâi. Vaäy ai laøm Phoù cho Ngaøi Nixon ñeå ñôõ chaân ñôõ tay cho Ngaøi, chôù moät mình Ngaøi oâm heát caû töø A ñeán Z thì deã cheát hay voâ beänh vieän quaù aø ! Theá laø Ngaøi Nixon ñi tìm moät oâng Phoù khaùc theá vaøo choã oâng Phoù Agnew ñaõ ñau khoå ra ñi.

C.- Laøm Toång Thoáng baèng con ñöôøng chaúng gioáng ai : Ngaøi Nixon choïn oâng Gerald Rudolph Ford, ñang laø Daân Bieåu Haï Vieän , vaø xin Quoác Hoäi chaáp thuaän cho oâng naøy laøm Phoù Toång Thoáng thay oâng Agnew ñaõ ra ñi. Quoác Hoäi, goàm caû Haï Vieän vaø Thöôïng Vieän ñeàu OÂ Keâ ñeà nghò naøy. OÂng Ford ñang laø Daân Bieåu Haï Vieän, nhaåy leân laøm Phoù Toång Thoáng ( ngon laønh chöa ! ). Ñoù laø chuyeän cuaû naêm 1973. Theá roài ñeán khi chính OÂng Richard Nixon cuõng phaûi töø chöùc Toång Thoáng ñeå ra ñi vaøo naêm 1974 thì OÂng Ford, theo tinh thaàn Hieán Phaùp , ñöông nhieân leân laøm Toång Thoáng . Roõ raøng laø OÂng Gerald R.Ford ñaõ leân laøm Toång Thoáng Hoa Kyø theo moät con ñöôøng chaúng gioáng ai caû trong suoát chieàu daøi cuaû Lòch Söû nöôùc Myõ. Tuy raèng ngaøi TT Ford naøy ñeïp ngöôøi, ñeïp töôùng, töøng laø Luaät Sö, trong khi nöôùc myõ tham döï vaøo cuoäc Theá Chieán 2 thì OÂng luaät Sö Ford nhaäp nguõ, phuïc vuï trong ngaønh Haûi Quaân gaàn 4 naêm trong vuøng Nam Thaùi Bình Döông (Ford’s career as a lawyer was interrupted by World War II. Joining the Navy, he served for almost four years in the South Pacific...). Sau naøy OÂng ñöôïc baàu vaøo Haï Vieän lieân tuïc 12 nhieäm kyø. Veû vang laém chôù boä ! Theá nhöng OÂng ôû vò trí soá 1 taïi Toøa Baïch OÁc khoâng phaûi 2 nhieäm kyø, maø cuõng chaúng phaûi 1 nhieäm kyø troïn veïn. OÂng chæ ôû ngoâi vò ñoù töø ngaøy 9 thaùng 8 – 1974 ( vaøo luùc chieán tranh Vieät Nam ñang hoài bi thaûm, quaân ñoäi Myõ cuûa OÂng ra ñi sau Hieäp Ñònh Paris 1973 buoàn nhö buoåi chieàu Thu möa gioù suït suøi ) töùc laø ngaøy OÂng Nixon khaên goùi ra ñi cuõng buoàn nhö kieåu ñoù cho ñeán ngaøy 20 thaùng 1 – 1977, OÂng phaûi nhöôøng ngoâi vò soá 1 Toøa baïch OÁc cho Ngaøi Toång Thoáng James Earl Carter thuoäc Ñaûng daân Chuû. Vò naøy ñöôïc coi laø con ngöôøi ñaïo ñöùc ngay thaúng, xuaát thaân töø hoaøn caûnh khoù khaên cöïc khoå ñeå roài coá gaéng vöôn leân. Gaëp luùc, thôøi cô, tröôùc ñoù ngoâi vò Toång Thoáng, Phoù Toång Thoáng cöù laàn löôït theo nhau khaên goùi ra ñi trong caûnh... buoàn ñau tan naùt coõi loøng cuûa mình , laøm laây noãi buoàn, ñau ñôùn ñeán daân chuùng, cöû tri. Naém ñöôïc ñieåm naøy, Ngaøi Carter nhaø ta khi vaän ñoäng tranh cöû, ñaáu vôùi vò Toång Thoáng ñöông quyeàn, taùi öùng cöû, Ngaøi Carter söû duïng toái ña ngoùn voõ voõ chính yeáu: moät mình ñôn thöông ñoäc maõ ( hay xe coä ñuû thöù cuõng ñöôïc ) mang theo tuùi haønh trang, rong ruoåi khaép ñaát nöôùc Hoa Kyø ñeå noùi cho daân chuùng Myõ bieát raèng : Ñaát nöôùcvó ñaïi naøy khoâng theå giao vaøo tay nhöõng vò laõnh ñaïo nhö theá, maø phaûi laáy laïi uy theá cuûa vò Toång Thoáng Hoa Kyø vôùi ñaày ñuû nhöõng ñöùc tính caàn phaûi coù, ñeå hình aûnh cuûa ñaát nöôùc Hoa Kyø phaûi luoân luoân laø bieåu töôïng toát ñeïp nhaát tröôùc caùi nhìn cuûa nhaân daân theá giôùi vv... vaø vv... Theá laø Ngaøi Carter ñaéc cöû, trôû thaønh vò Toång Thoáng thöù 39 cuûa Hoa Kyø, nhöng cuõng chæ ñöôïc 1 nhieäm kyø thì phaûi ra ñi, nhöôøng Toøa Baïch OÁc cho OÂng Ronald Reagan ( môùi qua ñôøi caùch ñaây khoâng laâu ) thuoäc Ñaûng Coäng Hoøa, sinh ra khoâng ai nghó laø ñeå laøm Toång Thoáng vì ngheà nghieäp cuûa oâng voán laø xöôùng ngoân vieân theå thao, roài ñoùng phim ( 53 phim chôù ít ñaâu ). Baïn beø, ngöôøi thaân xuùi oâng ra öùng cöû Thoáng Ñoác california, OÂng cöôøi cheát boû : " Trôøi ñaát quyû thaàn ôi ! Toâi maø laøm Thoáng Ñoác hay sao ? ". Maàn Thoáng Ñoác roài, gaëp luùc Toång Thoáng Carter bò keït vaán ñeà kinh teá khoù khaên, xuoáng doác, laïi vuï 52 con tin Myõ bò Sinh Vieân Iran baét giöõ ngay taïi Toøa Ñaïi Söù Myõ caû naêm trôøi, loøng thoøng giaûi quyeát khoâng xong, baïn beø laïi xuùi ra tranh cöû Toång Thoáng. Ngaøi Reagan laïi phen nöõa cöôøi laên, cöôøi boø : " Boä laøm Thoáng Ñoác chöa ñuû lieàu hay sao maø coøn xuùi ngöôøi ta ra maàn Toång Thoáng nöõa ? " Khi vaän ñoäng tranh cöû, Ngaøi Reagan voán ñöôïc aùi moä nhôø 53 boä phim ñaõ ñoùng, töôùng maõ ngon laønh, aên noùi... con chuoät trong loã cuõng phaûi boø ra nghe chôi, laïi theâm coù nhieàu coá vaán taøi ba...theá laø: a-leâ haáp ! Ngaøi Reagan oaùnh bay " ñòch thuû " ñeå trôû thaønh vò Toång Thoáng myõ Quoác thöù 40 vôùi 2 nhieäm kyø veû vang, ngon laønh.

Ñaáy ! Trieàu ñaïi Toång Thoáng Myõ thöù 37 cuûa Ngaøi Richard Milhous Nixon ( thöôøng chæ goïi : Richard Nixon ) coù ñaëc bieät, laï luøng, chaúng gioáng ai khoâng naøo ? 

San Diego, California 
Phan Ñöùc Minh

Taøi lieäu tham khaûo :

* A Book of U.S. Presidents .-George Sullivan.- Scholastic Inc.- New York, 1984.

* New Standard Encyclopedia .- Standard Educational Corporation, Chicago - 1981.

* The American People - Nash - Jeffrey - Howe - Frederic - Davis Winkler .- Harper & Row Publishers Inc.- New York, 1990.

* The United States of America : A History.- Dexter Perkins - Glyndon G. Van Deusen.- The MacMillan Company, New York - 1968.

* The Final Days .- Bob Woodward - Carl Bernstein .- Simon & Schuster Inc., New York - 1977.