Treân maët lyù thuyeát thì Hoäi Ñoàng Ñaûo Chaùnh ñeà cöû Töôùng Minh laøm Thuû Laõnh, caàm ñaàu cuoäc ñaûo chaùnh vì Töôùng Minh coù nhieàu ñieåm xöùng ñaùng laøTöôùng Laõnh ñaøn anh : tuoåi taùc, thaâm nieân caáp baäc, chöùc vuï töøng ñaûm nhieäm, töøng laø Anh Huøng Röøng Saùt, Tö Leänh caùc chieán dòch ñaùnh tan caùc löïc löôïng voõ trang choáng chính phuû taïi Mieàn Taây maáy naêm veà tröôùc, nay thuoäc Vuøng 4 Chieán Thuaät (4^th Tactical Area) . Tuy nhieân, trong thöïc teá laïi laø laø do söï khoân ngoan, tính toaùn cuûa caùc Töôùng khaùc thuoäc Boä Chæ Huy, trong ñoù coù caùc Töôùng Traàn Vaên Ñoân, Leâ Vaên Kim vv... Vai troø Thuû Laõnh cuoäc ñaûo chaùnh giao cho Töôùng Minh coù nhieàu ñieàu lôïi :

A.- Ñöôïc söï uûng hoä maïnh meõ hôn cuûa löïc löôïng toân giaùo ñaáu tranh.

B.- Töôùng Minh ñaõ töøng bò " Thaát suûng - Fallen into disfavor " trong chính saùch duøng ngöôøi cuûa OÂng Dieäm, bò loaïi ra khoûi nhöõng chöùc vuï caàm quaân quan troïng. Caâu chuyeän baét ñaàu töø khi bò baïi loä, khaùm phaù trong vuï ngöôøi em ruoät, Döông Vaên Nhöït, caùn boä coäng saûn coù haïng cuûa Haø Noäi tìm ñöôøng vaøo Saøi Goøn, tôùi nhaø OÂng Minh, lieân laïc, tuyeân truyeàn, loâi keùo ñöôïc OÂng Minh tin raèng: Coäng saûn ñang treân ñaø " Baùch chieán baùch thaéng treân maët traän toaøn caàu ". Döông Vaên Minh sau naøy, khi caùch maïng thaønh coâng trong töông lai raát gaàn, seõ coù cô hoäi naém giöõ nhöõng chöùc vuï quan troïng hôn nhieàu chôù khoâng phaûi chæ coù ñeo lon Trung Töôùng 3 sao, laøm tay sai cho Myõ... Cô quan an ninh, maät vuï cuûa OÂng Nhu theo doõi vaø baét ñöôïc Döông Vaên Nhöït. Töôùng Minh phaûi nhôø Phoù Toång Thoáng Nguyeãn Ngoïc Thô, laø choã baø con thaân tình, xin OÂng Dieäm vaø OÂng Nhu tha toäi cho. Thaáy OÂng Minh coù nhieàu coâng traïng, leân ñeán Trung Töôùng 3 sao, neáu tröøng trò gay gaét quaù seõ coù haïi cho tinh thaàn Quaân Ñoäi luùc ñoù neân OÂng Dieäm vaø OÂng Nhu tha toäi cho. Coøn Döông Vaên Nhöït thì bò daãn giaûi tôùi bieân giôùi Caêm-Boát, ñuoåi coå veà Haø Noäi... Töø ñoù, Töôùng Minh cay cuù vôùi hai OÂng Dieäm vaø OÂng Nhu laém. Vì caùi choã naøy maø OÂng Minh haêng haùi, tích cöïc nhaát trong cuoäc ñaûo chaùnh naøy hôn haún caùc Töôùng khaùc.

C.- Töôùng Minh laø thöù Töôùng nhaø binh thuaàn tuùy  chæ bieát ñaùnh giaëc, khoâng coù tí maùu chính trò naøo trong ngöôøi, cho neân cöù giao vuï naøy cho Töôùng Minh caàm ñaàu seõ thuaän lôïi hôn laø giao cho nhöõng töôùng khaùc coù ñaàu oùc chính trò, khoân ngoan, tính xa, tính gaàn, nghó ngôïi loâi thoâi laïi theâm raéc roái, hoûng vieäc ra vì duø sao thì vuï ñaûo chaùnh naøy ai cuõng bieát roõ laø :

* Do Myõ toå chöùc, ñieàu khieån vaø chi tieàn, nhaèm muïc ñích chính yeáu laø phuïc vuï quyeàn lôïi cuûa giôùi taøi phieät Myõ ( American Financial Oligarchy ) , chôù khoâng phaûi vì quyeàn lôïi ñích thöïc cuûa ñaát nöôùc vaø daân toäc Vieät Nam.

* Nhaèm laät ñoå moät Toång Thoáng ñaàu tieân cuûa neàn Coäng Hoøa Vieät Nam chæ vì vò Toång Thoáng naøy khoâng chaáp nhaän cho moät ñaïo quaân vieãn chinh ngoaïi quoác keùo vaøo Nam Vieät Nam, ñeå chieán ñaáu baûo veä maûnh ñaát naøy thay cho Quaân Ñoäi Nam Vieät Nam. Thaéng ñaâu chöa thaáy, nhng chaéc chaén laø :

- Ñaåy caùiChính nghóa baûo veä Toå Quoác (The just cause of defending one’s Fatherland ) vaøo tay coäng saûn.

- Moät ñaïo quaân vieãn chinh, nhaø giaàu, ñoâng ñaûo 5, 7 chuïc Sö Ñoaøn ( Divisions ) ñieân khuøng vì traän maïc, cheát choùc, thieáu...Sex, noù seõ " quaäy " cho naùt beùt caùi xaõ hoäi Mieàn Nam naøy ra, khoûi coøn ñaùnh ñaám chi ñöôïc nöõa. Do ñoù vai troø Thuû Laõnh ( Leader ) cuûa cuoäc ñaûo chaùnh naøy noù cuõng chaúng vinh quang, anh huøng chi caû.

- Cuoäc ñaûo chaùnh tuy ñöôïc nghieân cöùu, toå chöùc tinh vi, bao goàm nhieàu Töôùng Laõnh vaø Só Quan cao caáp khaùc, nhöng OÂng Nhu , caùc Töôùng Tö Leänh Quaân Ñoaøn
(Army Corps Commanders) Toân Thaát Ñính vaø Nguyeãn Khaùnh coøn ñoù ! Ngoä lôõ ... Sö Phuï loâng laù noù "Phaûn thuøng – Betraying" moät caùi, maø noù hay "phaûn thuøng" laém, thì cheát caû luõ ! Nguy hieåm laém ! Chaúng tin ai ñöôïc ! Vaäy thì vai troø Thuû Laõnh vuï ñaûo chaùnh ( Leader of the coup ) cöù khoaùn traéng cho OÂng Töôùng Big Minh hay Minh Coà laø khoân ngoan, chaéc aên, ñôõ nguy hieåm. ÔÛ ñôøi cöù "Caån taéc voâ öu" laø nhaát ! Ngöôøi Myõ hoï cuõng baûo "A danger foreseen is half avoided" chôù phaûi khoâng ñaâu !

2.- Ñì vaøo con ñöôøng ñaûo chaùnh:

Ñaïi Söù Myõ taïi Saøi Goøn, OÂng Nolting, heát phöông gôõ roái. Baùo caùo ñöôïc tôùi taáp göûi veà Hoa Thònh Ñoán, vaø Boä ngoaïi giao Myõ tôùi taáp phuùc trình tình hình nguy ngaäp taïi Saøi Goøn vôùi yeâu caàu phaûi thay theá ngay OÂng Dieäm baèng moät ngöôøi khaùc. Toång Thoáng Myõ John F. Kennedy, voán khoâng thích thuù laém vôùi chính saùch can thieäp saâu ñaäm cuaû Myõ vaøo caùi " Vuõng laày Vieät Nam" ngay töø khi vaøo Toaø Baïch OÁc, ñeå phaûi ñoái ñaàu tröïc tieáp vôùi Lieân Soâ vaø Trung Coäng, ñaønh phaûi choïn OÂng Henry Cabot Lodge thuoäc Ñaûng Coäng Hoa,ø moät tay caùo giaø chính trò, töøng nhieàu phen giaûi quyeát eâm ñeïp nhöõng vaán ñeà cuaû Myõ taïi nhieàu quoác gia treân theá giôùi, sang Saøi Goøn thay theá OÂng Nolting trong vieäc gôõ roái tình hình. Khi caàn thay theá moät chính quyeàn taïi quoác gia naøo ñi ngöôïc laïi quyeàn lôïi cuaû Myõ laø Cabot Lodge laøm xong ngay. Thöïc taâm, OÂng Kennedy muoán Cabot Lodge sang Saøi Goøn giaøn xeáp sao cho oån thoaû, coù lôïi cho ñöôøng loái, chính saùch vaø quyeàn lôïi cuaû Myõ taïi ñaây, nhöng Cabot Lodge thì ngay töø luùc nhaän leänh ñeå leân phi cô sang Saøi Goøn, laø ñaõ tính ngay chuyeän loaïi OÂng Dieäm ra khoûi chính quyeàn, thay theá baèng moät ngöôøi hay moät nhoùm nhaân vaät laõnh ñaïo môùi, bieát tuaân phuïc ñöôøng loái cuaû Myõ trong luùc naøy ( bò boïn taøi phieät thao tuùng theo ñöôøng höôùng buoân baùn chieán tranh,, ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaøo chieán tröôøng Vieät Nam ) . Khi Cabot Lodge nhaän nhieäm vuï böôùc leân phi cô sang Saøi Goøn thì giôùi truyeàn thoâng cuaû Myõ ñaõ noùi chaéc nhö ñinh ñoùng coät laø " In Washington, the Kennedy administration begins seriously speculating on a coup against Diem ", nghiaõ laø noùi thaúng ra raèng Cabot Lodge sang Saøi Goøn vôùi söù maïng laät ñoå Toång Thoáng Dieäm.

Cabot Lodge bieát roõ raèng thuyeát phuïc moät soá Töôùng Laõnh coù quyeàn, coù quaân trong tay, ñöùng ra laøm cuoäc ñaûo chaùnh chaúng maáy khoù khaên vì chuyeân vieân ñaûo chaùnh naøy ñaõ coù saün trong tay nhöõng " Baûo boái quan troïng, thieát yeáu nhaát " chæ vieäc ñem ra söû duïng maø thoâi. Ñoù laø :

A.- Trong tình traïng roái loaïn tröôùc maét,, Cabot Lodge ñaùnh truùng tim ñen cuûa nhöõng " Ngöôøi huøng Quaân Ñoäi " laø phaûi ra tay gaáp ñeå cöùu daân, cöùu nöôùc. Töôùng Laõnh khoâng theå ngoài yeân ñeå troâng thaáy nhaø tan, nöôùc maát…

B.- Caùc Töôùng Laõnh, nhöõng ngöôøi anh huøng cuaû ñaát nöôùc, phaûi naém laáy chính quyeàn . Chæ coù caùc Töôùng Laõnh môùi ñuû khaû naêng vaø uy theá ñeå laõnh ñaïo ñaát nöôùc naøy ñi ñeán chieán thaéng, vinh quang, töï do, an bình,haïnh phuùc vv…

C.- Cabot Lodge laïi coøn coù moät thöù vuõ khí voâ cuøng maïnh meõ, ñöôïc lieät vaøo haøng " Sieâu hoaû löïc – Superfirepower " , coøn hôn caû bom A, bom H, hôn caû phi ñaïn taàm xa, taàm cuït, ñaùnh ñaâu thaéng ñoù. Ñaáy laø " vuõ khí Ñoâ La ". Duøng haøng trieäu ñoâ la ( giaù trò naêm 1963 ) ñeå loâi keùo 1 Töôùng Laõnh coù quyeàn löïc, coù quaân trong tay vaøo haøng nguõ ñaûo chaùnh trong tình theá Saøi Goøn soâi suïc ñaáu tranh nhö theá thieát töôûng chaúng phaûi chuyeän khoù khaên ñoái vôùi Cabot Lodge, chuyeân vieân nhaø ngheà trong nhöõng aùp-phe ñaûo chaùnh.

Töôùng naøo coøn do döï, löng chöøng, khoâng quyeát taâm ñaûo chaùnh thì " Boä chæ huy ñaûo chaùnh " phaûi thuyeát phuïc, huø doïa vaø… chi tieàn. Tieàn ñaõ coù ngöôøi lo roài. Só Quan cao caáp naøo toû ra öông ngaïnh, trung thaønh tuyeät ñoái vôùi OÂng Dieäm thì baét buoäc phaûi duøng bieän phaùp maïnh cuoái cuøng laø " xoaù soå luoân ". Muïc naøy deã thoâi ! Chæ caàn trieäu taäp moät cuoäc hoïp khaån caáp taïi Boä Toång Tham Möu vôùi söï coù maët baét buoäc cuaû caùc Töôùng Laõnh, caùc Tö Leänh Quaân Ñoaøn, Sö Ñoaøn, caùc Chæ Huy Tröôûng Binh Chuûng, caùc cô quan troïng yeáu cuaû Quaân Ñoäi. Ai khoâng quyeát taâm, döùt khoaùt laät ñoå OÂng Dieäm, hay boû ra ngoaøi phoøng hoïp ñeå phaûn ñoái thì löïc löôïng an ninh ( ñaõ choïn löïa kyõ caøng ) phaûi baén haï ngay töùc khaéc khi keû ñoù vöaø böôùc chaân ra khoûi cöaû phoøng hoïp, baát keå keû ñoù laø ai. Ñaïïi Taù Leâ Quang Tung, Tö Leänh Löïc Löôïng ñaëc bieät, ngöôøi quaân nhaân thaät söï anh huøng, vôùi tinh thaàn " Uy vuõ baát naêng khuaát " laø moät tröôøng hôïp ñieån hình. OÂng ñaõ bò baén guïc ngay tröôùc cöaû phoøng hoïp, ñem xaùc ñi maát, khi OÂng khoâng chaáp nhaän cuùi ñaàu khuaát phuïc tröôùc aùp löïc cuaû ñaùm ngöôøi boäi phaûn, bò xuùi giuïc bôûi Ñoâ La cuûa ngöôøi ngoaïi quoác.

* Ngaøy 4 - 7 - 1963 : Töôùng Traàn Vaên Ñoân, ngöôøi ñang giöõ chöùc vuï chæ huy cao nhaát trong Quaân Ñoäi, thoâng baùo cho Lucien Conein, nhaân vaät cao caáp cuaû cô quan Tình Baùo Trung Öông Myõ ( CIA: Central Intelligence Agency ) taïi Saøi Goøn bieát laø moät vaøi Töôùng Laõnh cuaû Quaân Ñoäi Vieät Nam ñaõ oâ keâ theo keá hoaïch vaø ñang raùo rieát chuaån bò cuoäc ñaûo chaùnh laät ñoå Toång Thoáng Dieäm.

* Ngaøy 20 - 8 - 1963 : Toång Thoáng Dieäm chaáp nhaän ñeà nghò cuaû Töôùng Traàn Vaên Ñoân(xöa nay ñöôïc Toång Thoáng Dieäm tin caäy vì laø moät trong soá nhöõng Töôùng Laõnh ñöôïc coi laø coù thöïc taøi, xöùng ñaùng vôùi caáp chöùc ñöôïc giao phoù ) ban haønh Leänh Thieát Quaân Luaät ( Declaring Martial Law ) ñeå giöõ vöõng tình hình vaø ñoái phoù hieäu quaû vôùi cuoäc chieán tranh phaù hoaïi cuaû coäng saûn treân moïi laõnh vöïc vaø trong tình theá hieän taïi. Muïc ñích thöïc söï cuaû soá Töôùng Laõnh caàm ñaàu aâm möu ñaûo chaùnh laø döïa vaøo tình traïng thieát quaân luaät ñeå xieát chaët an ninh, boá trí quaân ñoäi caàn thieát cho cuoäc ñaûo chaùnh.

Toång Thoáng Dieäm thì laïi nghó khaùc. OÂng Dieäm nhaän thaáy tình hình ñaõ ñeán luùc caàn phaûi taäp trung vaø boá trí löïc löôïng quaân ñoäi ñeå cho baøo ñeä cuaû OÂng, OÂng Coá Vaán Chính Trò Ngoâ Ñình Nhu - Ngöôøi ñöôïc dö luaän ñaùnh giaù laø vieân coá vaán an ninh, chính trò coù möu löôïc, khoân ngoan, ra tay daäp taét döùt khoaùt cuoäc aâm möu laät ñoå chính quyeàn mang ñaày tính chaát phöùc taïp :

- Coù khaù ñoâng daân chuùng bò loâi cuoán vaøo cuoäc ñaáu tranh moät caùch nghieâm troïng thaät söï.

- Mang maàu saéc Chieán tranh toân giaùo .

- Ñöôïc moät phaàn quaân ñoäi chính phuû uûng hoä.

- Ñöôïc ngöôøi baïn Ñoàng Minh khoång loà, haäu thuaãn cho mình töø tröôùc, nay xoay chieàu, khuynh ñaûo chính mình ñeå thay theá baèng moät laù baøi khaùc.

- Ñöôc coäng saûn quoác noäi cuõng nhö quoác teá chuù taâm khai thaùc trieät ñeå haàu laøm tan raõ moät chính quyeàn choáng coäng quyeát lieät, vaø choáng coäng coù Ñöôøng Loái, Saùch Löôïc mang laïi hieäu quaû roõ raøng.

* Ngaøy 21 - 8 - 1963 : Tình traïng caøng trôû neân phöùc taïp, nguy hieåm, khi quaân ñoäi trung thaønh vôùi chính phuû, ñoàng loaït môû cuoäc taán coâng vaøo caùc Chuaø chieàn taïi Saøi Goøn, Hueá vaø vaøi thaønh phoá lôùn khaùc , nhaèm truy luøng, baét bôù caùc nhaân vaät chính trò ñoái laäp, tu só, taêng ni, sinh vieân, bò coi laø nhöõng thaønh phaàn coát caùn cuaû löïc löôïng ñaáu tranh choáng chính phuû.

* Ngaøy 22 –8 –1963 : Ngoaïi Tröôûng Vuõ Vaên Maãu, Giaùo Sö Thaïc Só Luaät Khoa, moät phaät töû, töø chöùc vaø caïo ñaàu ( nhö caùc taêng ni ) ñeå phaûn ñoái söï ñaøn aùp cuaû chính phuû. Ñaïi Söù Hoa Kyø, Henry Cabot Lodge, baùo caùo veà Hoa Thònh Ñoán : OÂng Ngoâ Ñình Nhu laø nguôøi chuû ñoäng trong coâng cuoäc ñaøn aùp trieät ñeå naøy vaø xaùc nhaän : Caùc Töôùng Laõnh chính thöùc yeâu caàu Hoa Kyø uûng hoä tích cöïc cho cuoäc ñaûo chaùnh ñang ñöôïc xuùc tieán toå chöùc.

* Ngaøy 24 – 8 – 1963 : Hoa Thònh Ñoán ra leänh cho Cabot Lodge, lieân laïc vôùi Toång Thoáng Dieäm vaø yeâu caàu Toång Thoáng loaïi boû ngay OÂng Nhu ra khoûi boä maùy chính quyeàn Saøi Goøn. Neáu khoâng thì chính Toång Thoáng Dieäm cuõng laø ngöôøi phaûi ra ñi.

* Ngaøy 26 – 8 – 1963 : Ñaïi Söù Myõ, Cabot Lodge tröïc tieáp gaëp Toång Thoáng Dieäm ñeå baøn veà vieäc loaïi boû OÂng Nhu vaø thay ñoåi chính saùch. Toång Thoáng Dieäm nghieâm khaéc, nhìn thaúng vaøo maët Cabot Lodge, vaø noùi OÂng döùt khoaùt khoâng loaïi boû OÂng Nhu vaø khoâng baøn chuyeän thay ñoåi chính saùch vôùi Cabot Lodge. Cabot Lodge sau ñoù, thuùc baùch chính quyeàn Kennedy (cho ñeán luùc naøy vaãn coøn chöa maïnh meõ, thoáng nhaát yù chí trong vieäc uûng hoä caùc Töôùng Laõnh ñeå laät ñoå Toång Thoáng Dieäm – Lodge presses the Kennedy administration, still badly divided over the issue of encouraging a coup , to support the dissident Generals… ). Giaùm Ñoác cô quan CIA cuaû Myõ taïi Saøi Goøn, John Richardson, doàng quan ñieåm vôùi Cabot Lodge, vaø töôøng trình leân Toång Thoáng Kennedy laø tình hình khoâng coøn caùch naøo cöùu vaõn ñöôïc nöaõ, chæ coøn caùch loaïi boû Toång Thoáng Dieäm vaø OÂng Nhu maø thoâi.

* Ngaøy 31 - 8 - 1963 : Taïi Hoäi Nghò An Ninh Quoác Gia, Paul Kattenburg, vöaø töø Saøi Goøn trôû veà, khuyeán caùo chính phuû Hoa Kyø neân nhaân luùc naøy, tìm caùch ruùt chaân ra khoûi " Vuõng laày Vieät Nam " moät caùch danh döï. Ngoaïi tröôûng Dean Rusk phaûn ñoái vaø xaùc ñònh laø Hoa Kyø seõ ôû laïi Vieät Nam cho tôùi khi chieán thaéng. Boä Tröôûng Quoác Phoøng McNamara khaúng ñònh raèng Hoa Kyø ñang ñi tôùi chieán thaéng vaø phaûi chieán thaéng.-Theá maø 2 chuïc naêm sau, McNamara laïi vieát saùch , vieát Hoài Kyù nhaän toäi, hoái loãi veà söï tham chieán cuaû Hoa Kyø taïi Vieät Nam laø moät söï sai laàm to lôùn. OÂng McNamara naøy laïi coøn sang taän Haø Noäi gaëp Cöïu Töôùng coäng saûn Voõ Nguyeân Giaùp ñeå thuù nhaän toäi loãi ñaøng hoaøng. OÂng McNamara giaùn tieáp noùi leân raèng : Caû nöôùc Myõ, töø lôùn ñeán nhoû, taát caû ñeàu bò… maùt daây ñieän, laåm caåm nhö OÂng McNamara heát trôn. Chæ coù moät mình OÂng Bill Clinton laø khoân ngoan, saùng suoát ñeå chôi maøn " neù quaân dòch, ñoùng vai Draft Dodger " , ñeå sau naøy coøn soáng maø laøm Toång Thoáng kieâm Toång Tö Leänh Haûi Luïc Khoâng Quaân cuaû Sieâu Cöôøng Quoác Hoa Kyø.

Ñieàu naøy chöùng toû trong chính phuû Hoa Kyø luùc ñoù khoâng coù söï thoáng nhaát trong ñöôøng loái chieán tranh taïi Vieät Nam. Vieäc naøy laøm cho chính Toång Thoáng Kennedy cuõng khoâng döùt khoaùt trong vaán ñeà: Ra ñi hay ôû laïi trong vaùn baøi Vieät Nam. Maø neáu ôû laïi thì ai laø ngöôøi coù khaû naêng thay theá OÂng Dieäm ñeå laøm cho chính saùch choáng coäng ôû ñaây toát ñeïp hôn. Trong cuoäc hoïp Hoäi Ñoàng An Ninh quoác gia, Phoù Toång Thoáng Lyndon B. Johnson ñeà nghò: baèng moïi caùch, phaûi ñaåy maïnh ( leo thang, ñoå quaân taùc chieán vaøo Vieät Nam ) cuoäc chieán ñang thuaän lôïi. Cuoái cuøng, Toång Thoáng Kennedy phaûi lôùn tieáng: Vaäy thì ôû Saøi Goøn, lieäu coù thöù chính phuû naøo khaùc coù theå choáng coäng saûn thaønh coâng ñöôïc khoâng ? OÂng Kennedy laâm caûnh " tieán thoaùi löôõng nan - being in a dilemma ", ôû laïi Vieät Nam thì caøng luùn sau vaøo vuõng laày, phaûi ñoái ñaàu tröïc tieáp vôùi Maïc-Tö-Khoa vaø Baéc Kinh, raát nguy hieåm. Khoâng ôû laïi thì chaúng leõ thaû noåi caùi " Chính saùch ngaên chaën coäng saûn - Containment Policy against Communism" cuaû Hoa Kyø taïi AÙ Chaâu ñeå cho caùi khoái daân chuùng khoång loà taïi luïc ñòa naøy seõ ñi veà ñaâu ? Giao heát cho coäng saûn nhö lôøi " tieân tri " cuûa Lenin ( ñaõ noùi trong baøi 1 ) hay sao ? Vaû laïi, töø luùc OÂng Dieäm naém chính quyeàn cho ñeán luùc tröôùc khi xaåy ra tình traïng hoãn loaïn naøy, hai OÂng Dieäm vaø Nhu ñaõ taïo ñöôïc nhöõng thaønh coâng raát quan troïng veà caùc phöông dieän: Chính trò, quaân söï, kinh teá, vaên hoaù, xaõ hoäi, kyû cöông, traät töï, laøm cho chính giôùi Hoa Kyø tin töôûng raèng Hoa Kyø caàn phaûi traán giöõ caùi " Tieàn ñoàn choáng Coäng " naøy . Boû ñi seõ voâ cuøng nguy hieåm. ÔÛ ba caùi xöù laïc haäu, chaäm tieán thuoäc caùc luïc ñòa AÙ Phi ( Backward, underdeveloped Asian and African countries ) , maø laïi ñang coù chieán tranh choáng boïn coäng saûn ma quaùi, xaûo quyeät thì caùc OÂng Dieäm vaø Nhu quaû laø nhöõng khuoân maët laõnh tuï raát caàn thieát, kieám cho ra ngöôøi khaù hôn khoâng phaûi deã daøng.

Tröôûng phaùi ñoaøn Ba-Lan ( coäng saûn ) trong Uyû Hoäi Quoác Teá Kieåm Soaùt Ñình Chieán (International Commission for Supervision and Control of the Cease-fire ), Mieczyslaw Maneli, tìm gaëp OÂng Ngoâ Ñình Nhu ñeå baøn ñònh keá hoaïch " Thoáng nhaát vaø trung laäp hoaù Vieät Nam - Unification and Neutralization of Vietnam " haàu loaïi boû Hoa Kyø ra khoûi vuøng laõnh thoå naøy, döïa theo keá hoaïch cuaû Toång Thoáng Phaùp Charles de Gaulle ( Phaùp coøn cay cuù vôùi Myõ laém vì Myõ khoâng chòu yeåm trôï baèng khoâng quaân neân Phaùp ñaõ phaûi boû cuoäc, ra ñi sau cuoäc baïi traän theâ thaûm ôû Ñieän Bieân Phuû, vaø cuoái cuøng ñeå cho Myõ nhaåy vaøo thay theá ). Ñaïi Söù Phaùp taïi Saøi Goøn, Roger Lalouette, thuùc giuïc Maneli ( Ba Lan ) lieân laïc ngay vôùi Haø Noäi ñeå giaøn xeáp, thöïc hieän keá hoaïch cuaû Toång Thoáng Phaùp. Coøn phiaù OÂng Dieäm vaø OÂng Nhu thì chæ laø loái thoaùt cuoái cuøng ñeå khoûi bò laät ñoå vôùi nhieàu keát quaû teä haïi, nguy hieåm tôùi sinh maïngtrong cuoäc ñaûo chaùnh do " Ngöôiø baïn ñoàng minh khoång loà " ñang ñaïo dieãn. Thuû Töôùng coäng saûn Haø Noäi, Phaïm Vaên Ñoàng, ñoùn nhaän noàng nhieät keá hoaïch cuaû Phaùp vaø Ba-Lan. Maneli trôû laïi Saøi Goøn , gaëp OÂng Nhu vaø cho OÂng Nhu bieát raèng chính quyeàn Haø Noäi saün saøng hôïp taùc vôùi hai OÂng Dieäm vaø Nhu ñeå 2 oâng thoaùt khoûi 1 aâm möu thaâm ñoäc, ñoàng thôøi tìm ra moät giaûi phaùp hôïp lyù, hôïp tình cho vaán ñeà chaám döùt tình traïng chieán tranh Vieät Nam…

Giaùm Ñoác cô quan CIA cuaû Myõ baét ñöôïc tin naøy, lieàn thuùc giuïc Ngoaïi Tröôûng Myõ , Dean Rusk : Hoa Kyø phaûi ra tay tröôùc baèng caùch yeåm trôï tích cöïc cho caùc Töôùng Laõnh thöïc hieän ngay cuoäc ñaûo chaùnh, vaø ñeà nghò töùc khaéc taán coâng Baéc Vieät neáu Haø Noäi xiaù voâ vuï naøy … (… advises Rusk that the Generals be encouraged to move promtly with their coup, and suggests attacking North Vietnam if Hanoi interferes…).
 

Töôùng Ñoân cuõng run laém chôù ! Lôõ Sö Phuï loâng laù noù chôi ngoùn " phaûn thuøng " thì cheát caû luõ ! Maø noù hay chôi ngoùn naøy laém. Conein beøn traán an cho Töôùng Ñoân bôùt ngaùn " OÀ ! Caùi OÂng Töôùng Harkins, oâng aáy noùi theo yù nghó caù nhaân cuaû OÂng aáy. Aên nhaèm chi ? Mình cöù… Go ahead ! " Töôùng Myõ 4 sao Maxwell Taylor, Chuû Tòch Uyû Ban Tham Möu Lieân Quaân Hoa Kyø ( U.S. Chief of Joint Staff ) ñaõ töøng taâm tình vôùi Töôùng Harkins cuõng nhö vôùi Toång Thoáng Kennedy laø ñaûo chaùnh laät ñoå Toång Thoáng Dieäm thì roài haäu quaû seõ phieàn toaùi laém, neáu khoâng noùi laø naùt baáy, buøng nhuøng ( Completely crushed ) , chuùng ta heát coøn khaû naêng choáng coäng saûn taïi maûnh ñaát naøy nöaõ. Coäng saûn Haø Noäi lôïi duïng tình hình roái loaïn ôû Saøi Goøn cuõng nhö nhieàu thaønh phoá khaùc, tung quaân ñaùnh phaù " Heä thoáng Aáp Chieán Löôïc - System of Strategic Hamlets " do OÂng Nhu chæ ñaïo toå chöùc caùc laøng chieán ñaáu ñeå choáng laïi vaø tieâu dieät caùc cô sôû chieán ñaáu haï taàng ( Basic fighting organizations ) cuaû coäng saûn ngay taïi noâng thoân vì OÂng Dieäm vaø OÂng Nhu bieát raèng beân naøo kieåm soaùt vaø naém vöõng ñöôïc noâng thoân vôùi 80% daân soá thì beân ñoù seõ thaéng trong cuoäc chieán tranh naøy. Caùc naêm veà tröôùc, coäng saûn ñaõ töøng boû heát caùc thaønh phoá, keå caû Thuû Ñoâ Haø Noäi, nhöng naém vöõng ñöôïc noâng thoân cho neân cuoái cuøng nguôøi Phaùp ñaønh chòu thua. maëc daàu quaân ñoäi Phaùp ngay töø luùc ban ñaàu, luoân luoân laøm chuû tình hình treân caùc chieán tröôøng vôùi nhöõng phöông tieän chieán tranh huøng haäu töôûng chöøng nhö chæ toái ña laø 3 naêm seõ hoaøn toaøn tieâu dieät heát khaû naêng choáng cöï cuaû coäng saûn ñeå ñaït chieán thaéng. Ñieàu naøy cuõng gioáng y chang nhö yù nghó cuaû OÂng McNamara vaø moät soá Töôùng Laõnh Myõ khaùc khi aøo aït ñoå quaân taùc chieán cuaû Myõ vaøo Vieät Nam naêm 1965, trong ñoù coù caû Töôùng 4 sao Westmoreland, moät thôøi töøng laø Toång Chæ Huy quaân ñoäi Myõ taïi Vieät Nam cuõng cöù töôûng nhö vaäy. Nhöõng nhaân vaät naøy chöa bao giôø hieåu ñöôïc " Söùc maïnh cuaû theá chieán tranh nhaân daân - Power of People’s War Strategy " maø Karl Marx vaøLenin, Sö Toå vaø Sö Phuïcuûa Hoà Chí Minh , ñaõ daäy cho ngöôøi coäng saûn bieát moät bí quyeát " Laøm theá naøo ñeå duøng söùc yeáu, nhöng tinh thaàn maïnh vaø quyeát thaéngcuaû mình ñeå ñaùnh baïi moät keû thuø coù söùc maïnh, nhöng thieáu moät tinh thaàn quyeát thaéng deûo dai vaø beàn bæ .

*  Nhöõng traän ñaùnh thaéng oanh lieät cuaû Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoaø treân caùc maët traän thuoäc Quaân Khu 1 vaø Quaân Khu 4 ( vuøng giôùi tuyeán vaø ñoàng baèng Soâng Cöuû Long )- trong khi coäng saûn töôûng raèng roái loaïn ôû Thuû Ñoâ vaø caùc thaønh phoá thì Quaân Ñoäi Vieät Nam Coäng Hoaø seõ chaùn naûn, khoâng coøn tinh thaàn naøo maø chieán ñaáu nöaõ - laïi caøng laøm cho Toång Thoáng Kennedy ñaâm ra phaân vaân, nghó ngôïi laø laät ñoå Toång Thoáng Dieäm thì roài tình hình Nam Vieät Nam , caùi " Tieàn ñoàn choáng Coäng ôû AÙ Chaâu " roài seõ ra laøm sao ñaây?Chaúng leõ boãng döng giao heát cho coäng saûn ! Laïi theâm Töôùng Maxwell Taylor, Chuû Tòch Uyû Ban Tham Möu Lieân Quaân, qua thoâng tin töø Töôùng Harkins ôû Saøi Goøn, ñaõ toû ra uûng hoä ñöôøng loái, chính saùch cuaû Toång Thoáng Dieäm. Theo 2 Töôùng Taylor vaø Harkins thì laät ñoå Toång Thoáng Dieäm, loaïi boû OÂng Nhu thì keå nhö doïn ñöôøng, môøi coäng saûn vaøo chieám luoân Mieàn Nam cho roài. Ñaàu oùc Toång Thoáng Kennedy thaät laø chao ñaûo, loän xoän veà vuï naøy. Cuoái cuøng, Toång Thoáng Kennedy caáp toác göûi ñieän vaên cho Cabot Lodge, ra leänh lieân laïc ngay vôùi caùc Töôùng ñaûo chaùnh yeâu caàu "Haõy khoan thöïc hieän cuoäc ñaûo chaùnh ! " Cabot Lodge vaø moät soá nhaân vaät cao caáp cuaû Boä ngoaïi giao Myõ, coù lieân heä, aûnh höôûng vôùi giôùi " taøi phieät vaø phe phaùi Dieàu haâu " chuû tröông leo thang chieán tranh, ñoå quaân taùc chieán Myõ vaøo Vieät Nam, ñaõ nhieàu laàn qua maët, che maét OÂng Kennedy,laàn naøy laïi theâm laàn nöaõ dìm cheát böùc ñieän vaên hoaõn ñaûo chaùnh cuaû OÂng Kennedy, coi nhö… khoâng nhaän ñöôïc. OÂng Kennedy voán thoâng minh cho neân ñaõ nhaän bieát ra ñieàu naøy cho neân OÂng ñaõ töøng ra leänh vaø nhaéc nhôû Boä ngoaïi giao Myõ, caùc nhaân vaät cao caáp cuaû Myõ taïi saøi Goøn, keå luoân caû Cabot Lodge laø " Phaûi phuùc trình ngay cho Toång Thoáng bieát moïi bieán chuyeån quan troïng taïi Vieät Nam thuoäc phaïm vi traùch nhieäm cuaû mình, vaø moïi quyeát ñònh quan troïng ñoái vôùi tình hình taïiñaâyñeàu phaûi coù yù kieán tröôùc cuaû Toång Thoáng." Leänh cuaû ToångThoáng laø nhö vaäy nhöng caùc nhaân vaät cao caáp thuoäc Boä ngoaïi giao, Cabot Lodge vaø caáp laõnh ñaïo CIA ôû Saøi Goøn coù thi haønh ñuùng ñaén hay khoâng laïi laø chuyeän khaùc. Vì tình traïng treân cho neân maëc daàu Cabot Lodge nhaän ñöôïc ñieän vaên khaån ( Urgent Message ) cuaû Toång Thoáng Kennedy yeâu caàu lieân laïc vôùi caùc Töôùng Laõnh Saøi Goøn khoan haõy khôûi söï cuoäc ñaûo chaùnh, nhöng Cabot Lodge chaúng bao giôø thoâng baùo, yeâu caàu caùc Töôùng Laõnh thi haønh leänh ñoù. Cuoái cuøng ( coù leõ vì ñau ñaàu vaø meät moûi veà chuyeän naøy quaù), Toång Thoáng Kennedy ñaønh phoù maëc cho con caùo giaø, chuyeân vieân ñaûo chaùnh, Cabot Lodge, muoán laøm chi thì laøm (…President Kennedy cables Lodge urgently to ask the Generals to postpone the coup, but Lodge never delivers the message. In the end, Kennedy leaves the final judgement of the matter to Lodge…).

Theá laø, maëc daàu Toång Thoáng Kennedy ra leänh hoaõn keá hoaïch ñaûo chaùnh laïi, nhöng cuoäc ñaûo chaùnh vaãn xaåy ra vaøo ngaøy 1 thaùng 11 naêm 1963 khi quaân ñaûo chaùnh bao vaây dinh Toång Thoáng taïi Saøi Goøn, töùc laø dinh Gia Long vì luùc naøy dinh Ñoäc Laäp ñang söaû chöaõ …

Neáu ñieàu kieän cho pheùp, chuùng toâi seõ vieát noát veà moät vaán ñeà thaät quan troïng, maø cho tôùi luùc naøynhieàu ngöôøi vaãn coøn ñaët ra caâu hoûi " Ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm töø lôùn ñeán nhoû, töø xa ñeán gaàn veà caùi cheát cuaû OÂng Ngoâ Ñình Dieäm, Toång Thoáng ñaàu tieân cuaû neàn Coäng Hoaø Vieät Nam, ngöôùi ñaõ cheát moät caùch thaûm khoác chæ vì :

* Khoâng chaáp nhaän cho Myõ ñöa quaân taùc chieán vaøo Vieät Nam, vaø naém quyeàn laõnh ñaïo cuoäc chieán ñaáu choáng coäng saûn taïi ñaây, ñaåy " Chính nghiaõ cuaû cuoâäc chieán - Just cause of the war ) vaøo tay coäng saûn.

* Bò baïn ñoàng Minh phaûn boäi.

* Bò moät phaàn daân chuùng hieåu laàm vì aâm möu thaâm ñoäc cuaû thuø trong vaø giaëc ngoaøi.

* Bò ñaùm tay chaân, boä haï, ham tieàn baïc, quyeàn haønh, haï ñoäc thuû vì ñaùm ngöôøi naøy ñaõ bò söùc maïnh cuûa Ñoâ La khuaát phuïc.

Chæ coù 1 ñieàu duy nhaát an uûi ñöôïc linh hoàn OÂng Dieäm ôû theá giôùi beân kia laø : caøng ngaøy caøng coù nhieàu ngöôøi Vieät Nam ( khoâng nhöõng ôû Mieàn Nam maø ngay caû ôû Mieàn Baéc ), cuõng nhö coù nhieàu ngöôøi Myõ hieåu ñöôïc söï thaät veà con ngöôøi cuõng nhö loøng yeâu thöông ñaát nöôùc vaø daân toäc Vieät Nam cuaû OÂng.
 
 

Taøi lieäu tham khaûo:

* The Death of A Nation .- John A. Stormer.- Liberty Bell Press.- Missouri, 1978.
* The World Almanac of The Vietnam War.- John S. Bowman (General Editor)-Bison Books Corp.- New York, 1985.
* Vietnam : The History & Tactics.- Ashley Brown & Adrian Gilbert.- Orbis Publishing Limited.- London, 1982.
* Karl Marx : His Life & Environment.- Isaih Berlin.- Time Incorp.- New York, 1963.
* The Final Days.- Bob Woodward & Carl Bernstein.- The Hearst Corporation.- New York, 1976.
* Kennedy.- Theodore Sorensen.- Harper & Row.- New York, 1965.
* A Book of U.S. Presidents.- George Sullivan.- Scholastic Incorporation.- New York,1984.